A Xustiza galega pérdese na néboa da nova lei

Cambios sobre o papel, dúbidas na práctica. A recente reorganización xudicial impulsada pola nova lei estatal instalou a confusión nos tribunais galegos. Xuíces, funcionarios e avogados afrontan enésimo xiro normativo sen mapas claros e coa sensación de que a letra pequena complica máis do que soluciona. Ninguén parece ter todas as respostas, pero as preguntas acumúlanse nos corredores dos xulgados.

Desconcerto entre togas e expedientes

Na rúa Lalín, a poucos pasos do edificio xudicial de Santiago, o ambiente esta semana era de inquedanza contida. Un alto cargo municipal resumíao con ironía: “Aquí ninguén sabe se vén ou vai”. A nova lei, que propón unha redistribución de competencias e unidades xudiciais, foi recibida con máis dúbidas ca certezas. Non é menor o dato: a práctica totalidade dos órganos galegos tivo que adaptar o seu funcionamento nun tempo récord, e os responsables recoñecen que aínda non hai criterios uniformes.

Abonda con mirar o día a día nos xulgados de Vigo ou Ourense. Os letrados consultados mencionan atrasos inesperados na tramitación de expedientes, notificacións que non chegan e unha sensación xeneralizada de “provisionalidade”. Non semella casualidade que, en plena transición, as asociacións profesionais solicitasen máis recursos e formación específica. Polo de agora, as respostas chegan con conta gotas.

O labirinto da nova organización

En que consiste o cambio, exactamente? A lei en vigor dende hai semanas pretende homoxeneizar os criterios de reparto de asuntos, agrupar xurisdicións e flexibilizar o destino de xuíces e funcionarios. Sobre o papel, buscábase eficiencia e evitar duplicidades. Porén, fontes xudiciais recoñecen que a realidade galega ten particularidades que dificultan o encaixe: a dispersión xeográfica, a sobrecarga dalgúns xulgados rurais e a falta de previsión para situacións de baixa prolongada.

Na comarca do Deza, por exemplo, a reorganización supuxo a reasignación de competencias entre partidos xudiciais. O que sobre o plano parecía un axuste menor traduciuse en traslados de expedientes, cambios de xuíz instrutor en casos delicados e preocupación entre os avogados da zona. Un responsable do sector dilo claro: “A lei fala de axilidade, pero aquí o que hai é máis lío”. Quen tente consultar un expediente de violencia de xénero ou mercantil nas últimas semanas atopouse con circuítos administrativos cambiantes e ás veces contraditorios.

Na Coruña, os sindicatos de funcionarios solicitaron unha reunión urxente coa Consellería de Presidencia, Xustiza e Deportes, alegando que a implantación do novo modelo xerou “colapsos puntuais” en determinadas xurisdicións. Dende a Xunta, porén, insístese en que a transición será progresiva e que os problemas actuais teñen carácter temporal.

Precedentes, promesas e vellos fantasmas

Cómpre lembrar que non é a primeira vez que Galicia asiste a unha reforma de calado na administración de xustiza. Hai máis dunha década, a implantación da Nova Oficina Xudicial tamén provocou semanas de desconcerto, con denuncias de saturación e falta de persoal. Daquela, como agora, as diferenzas entre partidos xudiciais urbanos e rurais fixéronse evidentes.

A promesa dunha Xustiza máis áxil e próxima foi un mantra repetido nos sucesivos anuncios. Porén, a percepción nos xulgados é menos optimista. “Non se pode cambiar o modelo só nos papeis, fai falta tempo e recursos”, subliñan fontes municipais. Poucas veces a fenda entre a norma e o día a día foi tan palpable.