No maior encontro europeo de innovación alimentaria celebrado en Madrid o 10 de marzo de 2026, expertos, cociñeiros e responsables de políticas públicas coincidíron en que a transformación do sistema alimentario non pasa só por carne sintética ou fariñas de insecto, senón tamén por recuperar prácticas tradicións de conservación, consumo de proximidade e aproveitamento integral dos alimentos. A tese central do foro foi que as técnicas domésticas herdadas —fermentados, conservas, aproveitamento de sobras e estacionalidade— xa incorporaban principios de sostenibilidade que hoxe buscan a ciencia e a industria. O debate reuniu a investigadores, emprendedores e representantes institucionais co obxectivo de artellar propostas que permitan escalar esas prácticas a gran escala sen perder o seu valor cultural.

Os ponentes recordaron que a innovación alimentaria contemporánea convive con solucións ancestrais e que ambas poden ser complementarias. Mentres algunhas empresas apostan por produtos de laboratorio e alternativas proteicas novidosas para responder á demanda e aos retos climáticos, os asistentes subliñaron a necesidade de fomentar sistemas de proximidade que reduzcan a pegada ambiental e recuperen saberes locais. Nas sesións destacou que moitas medidas de baixa tecnoloxía —como planificar menús segundo a tempada ou reforzar circuitos curtos de comercialización— teñen efectos inmediatos sobre as emisións, o desperdicio e a economía doméstica.

O congreso incluíu mesas redondas sobre a recuperación de técnicas de conservación, a economía de proximidade e a transmisión de coñecementos entre xeracións, ademais de demostracións en directo de prácticas tradicionais adaptadas ás esixencias sanitarias e de mercado actuais. Participaron investigadores en nutrición e sostibilidade, así como cociñeiros que integran receitas familiares en propostas contemporáneas, e xestores públicos que buscan políticas máis coherentes coa produción local. A combinación de rigor científico e experiencias prácticas pretendeu ofrecer vías para que esa «cociña de sempre» deixe de ser só memoria afectiva e pase a formar parte de estratexias públicas e privadas.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

Expertos consultados polos organizadores sinalaron que apostar pola tradición non equivale a renunciar á innovación tecnolóxica, senón a plantexala con criterios diferentes: priorizar o uso eficiente de recursos, o sabor e a cultura local fronte á mera escalabilidade industrial. Neste sentido, defendeuse a revisión de incentivos agrícolas e de distribución para favorecer produtos de proximidade e técnicas de conservación que prolongan a vida útil sen recorrer a procesados intensivos. Tamén se falou da necesidade de formación para que as técnicas domésticas tradicionais se adapten ás normativas sanitarias e aos formatos de mercado actuais.

A discusión tivo, ademais, unha dimensión social relevante: a cociña das avoas foi descrita como un patrimonio colectivo e unha fonte de resiliencia alimentaria, especialmente en comunidades rurais e en situacións de crise. Os participantes advertiron, non obstante, do risco de romantizar prácticas que historicamente recaeron sobre o traballo non remunerado das mulleres e de invisibilizar a carga que supón. Por iso propoñeron políticas que recoñezan e apoien esta labor, a través de programas de transmisión de coñecementos, incentivos a pequenos productores e redes comunitarias de alimentación.

No plano económico, o contraste entre start-ups que desarrollan proteínas alternativas e as economías locais foi un dos temas máis recorrentes. Algunhas persoas defenderon que ambos modelos poden coexistir se se crean canais de comercialización xustos e se evita desprazar aos produtores tradicionais con solucións tecnolóxicas que non xeran emprego local. Cociñeiros e restauradores presentes amosaron como a valorización de receitas tradicionais pode abrir nichos de mercado e engadir valor turístico e cultural a territorios como Galicia, onde a gastronomía e o produto local son xa un activo recoñecido.

Non faltaron críticas e cautelas sobre a viabilidade de estender a gran escala prácticas domésticas sen perder eficiencia nin accesibilidade. Apuntouse que recuperar técnicas antigas esixe investimento en infraestruturas, formación e coordinación entre produtores, distribuidores e administracións, e que tamén será necesario adaptar procesos para garantir a seguridade alimentaria. Ao mesmo tempo, quedou claro que a innovación non se limita á alta tecnoloxía: pequenas melloras na loxística, no etiquetado e na educación alimentaria poden multiplicar o impacto das prácticas tradicionais.

O balance do encontro foi optimista pero pragmático: integrar o saber popular coa ciencia e coa política é unha vía plausible para avanzar cara sistemas alimentarios máis sostibles, saudables e sostidos culturalmente. Os asistentes impulsaron a posta en marcha de proxectos piloto e redes de colaboración para testar solucións que combinen técnicas herdadas con ferramentas modernas. A proposta que saíu de Madrid é, en definitiva, que a revolución alimentaria do século XXI non esqueza a quen xa practicaban, en clave práctica e de supervivencia, moitos dos principios que hoxe se declaran urxentes.