A pequena parroquia de Busto, no norte de Santiago, decidiu onte suspender a consulta popular sobre a súa posible saída do concello compostelán para integrarse en Trazo. A asemblea veciñal, a máis concorida dos últimos anos, optou por agardar a que a rexedora local cumpra a súa promesa de levar o servizo de autobús urbano ao núcleo. A votación, realizada «un voto por casa», reuniu máis de 40 veciños e saldouse cunha petición paralela: a dimisión do concelleiro de Mobilidade, Xan Duro, e do xerente da empresa municipal de transportes, Tussa.
A asemblea e o pulso co Pazo de Raxoi
Convocada no local social, a reunión comezou pasadas as 13:00 horas. A esa hora, e tras horas de debate, os asistentes encerráronse para discutir a porta pechada; o presidente da asociación veciñal, José Antonio Montaos, foi quen comunicou a decisión á saída, arredor das 14.30. A atmósfera estaba tensa: a falta de infraestruturas e a sensación de abandono foron o fío condutor das intervencións.
Os argumentos a favor da escisión levan tempo madurando. Busto ten menos de 250 habitantes e apenas 78 casas; moitos composteláns apenas saberían situala sen GPS. O único cartel que indica a súa dirección na N-550 está desteñido e só é lexible no sentido de entrada á cidade desde Sigüeiro. A pesar da súa modestia, a parroquia ergueuse como símbolo do medio rural esquecido na capital galega, e o seu plantexamento prendeu con forza no Pazo de Raxoi.
A alcaldesa, Goretti Sanmartín (BNG), viuese obrigada a comprometerse de forma precipitada a asegurar o servizo de autobús urbano, o principal cabalo de batalla dos veciños. A promesa non aplacou de inmediato a mobilización, pero si inclinou a balanza durante a asemblea. A decisión de aprazar o referendo non significa, segundo os asistentes, unha renuncia definitiva ao proxecto de cambiar de concello, senón un voto de confianza condicionado ao cumprimento efectivo da medida reclamada.
«Non temos saneamento nin temos nada, estamos coma no terceiro mundo»
As queixas recollidas durante a xornada foron explícitas. Un veciño denunciou a ausencia de saneamento; outro lamentou o mal estado do campo de fútbol: «Mira o campo de fútbol, ata tiven que arranxar eu as redes con bridas», recordou outro parroquiano, mentres un terceiro aseguraba que «só veñen unha vez ao ano a limpar». As anécdotas resumiron a sensación de falta de atención por parte do concello central.
Un trámite administrativo complexo e con precedentes
Que unha parroquia se plantexe abandonar o termo municipal dunha capital autonómica non é algo corrente, pero tampouco inédito en Galicia. Cómpre recordar o caso de A Barciela en 1996, que iniciou trámites para integrarse en Oroso e cuxo proceso se prolongou unha década, concluíndo cunha modificación territorial parcial. A experiencia amosa que os cambios de lindes son longos e requiren máis que a vontade veciñal.
Se Busto chegase a votar favorablemente nun futuro referendo, o resultado sería só o primeiro paso. A lei esixe que os plenos de ambos concellos dean o seu visto bo; ademais, a operación precisa unha memoria xustificativa desde o punto de vista xeográfico, económico e social, un período de información pública e os informes preceptivos da Deputación da Coruña e do Consello Consultivo de Galicia. A decisión final corresponde á Xunta, que tería a última palabra.
Un elemento físico clave no debate é o río Tambre. Busto xa comparte con Trazo a aldea de A Barca, separada polo Tambre do resto do municipio santiagués. A construción dun puente que conecte directamente Bust
