A polarización política aumenta as emisións de CO₂

Ciencia e Sociedade / Socioloxía / Ciencias da Terra

Unha investigación relaciona a “polarización afectiva” cunha maior intensidade de emisións en centrais térmicas. / Crédito: Pixabay/CC0 Public Domain.

A hostilidade partidista ou «polarización afectiva» non só erosiona o diálogo democrático: tamén se vincula con maiores emisións de CO₂ por unidade de electricidade xerada en centrais de combustibles fósiles. Unha investigación realizada nos Estados Unidos conclúe que a fractura política debilita a capacidade reguladora e dificulta a acción climática en 92 democracias.

Nos últimos anos, a crecente rivalidade partidista en todo o mundo xerou distintas consecuencias sociais e disputas familiares: agora, un novo estudo publicado na revista American Sociological Review e liderado por científicos da Universidade de Colorado en Boulder, nos Estados Unidos, suxire que a polarización política extrema pode ter un impacto aínda máis amplo, obstaculizando a capacidade das democracias para abordar o cambio climático en todo o planeta e propiciando un maior aumento das emisións contaminantes.

En concreto, a polarización política, en particular a chamada “polarización afectiva”, que se identifica cunha forte animosidade interpersonal entre seguidores de partidos ou movementos, pode traducirse en máis emisións de CO₂ e en gobernos menos capaces de aplicar regulacións ambientais eficaces, segundo unha nota de prensa. Este tipo de rivalidade pon en xaque a harmonía familiar e a convivencia democrática en todo o planeta: medrou intensamente nos últimos anos nos Estados Unidos, en Europa e en América Latina.

A investigación analiza 20.115 centrais térmicas alimentadas por combustibles fósiles en 92 democracias e atopa unha relación evidente, imposible de pasar por alto: a maior rivalidade entre partidarios, con máis desconfianza e demonización do adversario, maior é a intensidade de emisións por unidade de electricidade xerada nesas centrais. O estudo separou factores económicos e reguladores, advertindo que a fragmentación social debilita a capacidade institucional para impor límites medioambientais.

Os investigadores distinguen dúas formas de polarización: a ideolóxica, que propicia debates sobre políticas que, nalgúns casos, xeran innovación, e a afectiva, que se traduce nun rexeitamento persoal e social que paraliza a cooperación.

Segundo o estudo, cando a polarización é afectiva, as coalicións cidadás e os órganos reguladores fragmentanse: grupos de control ambiental son excluídos de procesos de decisión, e as empresas públicas ou privadas quedan menos presionadas para mellorar tecnoloxías, pechar centrais contaminantes ou orientarse cara a unha produción máis sostible.

A longa sombra da hostilidade partidista: como a polarización afectiva dificulta a capacidade das democracias para mitigar o cambio climático. Don Grant et al. American Sociological Review (2025). DOI:https://doi.org/10.1177/00031224251396518

O traballo achega algúns exemplos concretos: países con baixos niveis de polarización afectiva, como por exemplo Uruguay, mostraron taxas de emisión por central por debaixo da media, mentres que países con alta polarización, como Polonia ou os Estados Unidos, presentaron taxas superiores á media.

Os científicos advirten que a polarización pode debilitar lexislacións e regulacións ambientais existentes e, en casos extremos, abrir a porta a retrocesos normativos. Ao mesmo tempo, existen exemplos sobre como evitar este problema: en 2024, o Reino Unido pechou a súa última central de carbón ao enmarcar a transición enerxética como un proxecto nacional transversal, que non está vinculado ás disputas políticas do momento.