A Real Academia Galega decidiu en pleno este venres 21 de marzo de 2026 nomear membro de honra á escritora viguesa María Xosé Queizán. A institución subliña o seu papel como «a voz que puxo os alicerces do pensamento feminista en Galicia» e destaca unha traxectoria que abrange narrativa, teatro, poesía e ensaio. O ingreso formal terá lugar nunha cerimonia na que a autora lerá o seu discurso de ingreso; a data aínda non foi fixada.
O recoñecemento e os feitos
A resolución adoptouse pola tarde no pleno da Academia, que ao mesmo tempo escolleu a Pere Tobaruela como membro correspondente. No comunicado remitido horas despois, a RAG aludiu á «sólida traxectoria» de Queizán e ao seu papel como promotora de debates que alteraron o panorama cultural galego. Entre os fitos citados figura a revista anual Festa da palabra silenciada, que a escritora coordinou entre 1983 e 2014 e que quedará como unha peza clave na historia do feminismo en Galicia.
Agardando a data da cerimonia, as imaxes máis recentes de Queizán en Vigo —a homenaxeada posou en marzo no MARCO nun acto que lembrou a súa obra— volveron poñer o foco nunha figura cuxo recoñecemento institucional chega despois de décadas de activismo e creación. Non é unha mera condecoración: trátase dun xesto simbólico que, segundo fontes achegadas á Academia, pretende saldar unha débeda histórica coas mulleres que fixeron posible unha renovación do pensamento literario e crítico en galego.
A propia autora, que en 2020 declarou a este xornal que «nunca vou entrar na RAG porque non se me ve con bos ollos», personifica a tensión entre a periferia cultural viguesa e as institucións da capital galega. Aquel afirmación resoou entón como o síntoma dun rexeitamento máis amplo; seis anos despois, a decisión da RAG preséntase como unha rectificación, aínda que tardía.
“A palabra e a escritura foron desde sempre elementos de poder, útiles de marxinación. O don da palabra foi utilizado como arma diferencial e a voz das mulleres foi negada e silenciada ao longo dunha historia masculina.”
Que significa para Galicia e para Vigo
Vigo, cidade que aparece recurrentemente na súa narrativa —a novela «Amor de tango» é un dos exemplos máis populares—, volve ver recoñecida a unha das súas voices. Nesa obra, Queizán recrea o Vigo de principios do século XX e aborda como as diferenzas de clase e o papel das mulleres se ven transformados tras o fin da Segunda República e a chegada do franquismo. Quen se pasee hoxe polas rúas onde se ambientou aquela novela atopará, ademais da memoria literaria, unha reivindicación das traxectorias femininas que a historia oficial silenciou.
En termos culturais, o nomeamento abre unha conversa sobre a lenta incorporación de mulleres e pensamento feminista nas institucións que durante décadas foron predominantemente masculinas. Non é a primeira vez que a RAG se enfronta a críticas pola súa composición e pola velocidade coa que incorpora outras voces; a elección de Queizán pode lerse como un cambio de rumbo, ou polo menos como un xesto cara esa modernización pendente. Aínda así, representantes do feminismo galego lembran que os xestos simbólicos deben acompañarse de políticas reais de apoio á literatura escrita en galego por mulleres, desde a difusión ata a edición e o ensino.
A presenza de Queizán en
