A Valedora do Pobo, Dolores Fernández Galiño, reclamou o pasado 11 de marzo ao Concello de Ribadeo que facilite ao grupo municipal do Bloque Nacionalista Galego (BNG) a documentación solicitada sobre as obras de reforma do hospital-asilo San Sebastián e San Lázaro, cuxa información fora denegada polo goberno local. O escrito oficial exixe que se entregue a parte dos expedientes que non require elaboración previa e critica a falta de motivación na resolución que rexeitou a petición. A reclamación chega tras a protesta do BNG pola negativa do equipo de goberno do PP a facilitar detalles sobre a execución dos traballos, precintados desde hai dúas semanas. O organismo autonómico centra o seu requerimento na obriga de transparencia e acceso á información por parte das administracións públicas.
Na súa resposta inicial, o secretario municipal alegou que a maioría dos documentos solicitados eran «informes ad hoc», é dicir, documentos que deberían elaborarse expresamente para atender as preguntas formuladas polos nacionalistas, e por iso non podían entregarse. Fernández Galiño recoñece no seu escrito que a normativa permite en determinados supostos denegar a entrega de documentos que supoñan unha elaboración nova, pero precisa que esa excepcionalidade non se estende á totalidade da documentación requirida. A Valedora subliña que existe unha ampla parte de expedientes que xa están formalizados e accesibles sen necesidade dun tratamento adicional.
O órgano fiscalizador engade ademais que calquera resolución que aplique unha causa de inadmisión debe motivarse de forma axeitada e explicitarse na contestación á solicitude de información, algo que, segundo a súa investigación preliminar, non ocorreu neste caso. Esa falta de motivación deixa ao descuberto, na opinión da Valedora, unha carencia de transparencia na xestión do Concello que dificulta o control da actuación municipal por parte da oposición e da cidadanía. Por iso insta ao goberno local a revisar a súa resposta e a facilitar a documentación que non esixe elaboración previa.
Desde o BNG local, o seu portavoz, Martín Graña, valorou positivamente a intervención da Valedora e reclamou de novo o expediente completo sobre a obra, incluídos contratos, certificacións de obra, informes técnicos e as actas de control que expliquen o precinto decretado. Graña insistiu en que o acceso á información «non é un favor do alcalde nin do seu goberno, senón un dereito democrático fundamental» para garantir o control do gasto público e a defensa dos intereses dos veciños. O portavoz tamén amosou a súa estrañeza pola reticencia do executivo municipal e advertiu que a persistencia na opacidade alimenta a sospeita de que se intenta ocultar información relevante.
O alcalde de Ribadeo, Dani Vega, ofreceu unha lectura distinta e afirmou que, na súa opinión, a actuación da Valedora non respalda completamente as reclamacións do BNG. Vega asegurou que o Concello xa ten á disposición «toda a información solicitada» nos rexistros e nas contas da alcaldía, aínda que admitiu unha discrepancia sobre o formato en que a oposición desexa recibila, xa que esta pedía resumos e compilacións concretas. O rexedor mantén que a administración local colaborou e que as limitacións alleadas obedecen a criterios formais sobre a preparación de documentos. O choque de interpretacións sitúa agora a decisión nas mans da propia Valedora e, eventualmente, dos mecanismos administrativos de inspección.
O conflito enmárcase nunha obra que desde hai semanas permanece precintada, circunstancia que aumentou a inquietude entre veciños e grupos políticos sobre a súa execución, o seu custo e o cumprimento dos procedementos. O BNG incluíu entre as súas peticións explicacións sobre os motivos do peche temporal das obras e a documentación contractual que respalde os traballos realizados ata a data. A ausencia de datos detallados alimentou a sensación de opacidade nun proxecto con forte impacto social por tratarse dun centro histórico de atención a persoas maiores.
A intervención da Valedora do Pobo é a vía administrativa habitual en reclamacións de acceso á información ante conflitos entre oposición e gobernos municipais en Galicia, e o seu pronunciamiento non obriga de forma inmediata á entrega, aínda que si supón un acicate para que o Concello aclare a súa postura. Se o Consistorio non rectifica, a actuación podería continuar con solicitudes adicionais ou coa consideración da queixa para ditames máis vinculantes. En calquera caso, a resolución esixida pola Valedora debe detallar que documentos se negan e por que, segundo o propio organismo.
A curto prazo, o BNG anunciou que volverá solicitar formalmente toda a documentación sobre a execución das obras e que seguirá vixilante á evolución do expediente do hospital-asilo. A relación entre o Concello e a oposición, así como a resposta final da administración autonómica, marcarán os seguintes pasos nun asunto que segue a xerar debate en Ribadeo e que pon de manifesto as tensións sobre transparencia e control do gasto público na xestión local.
