A vixilancia reduce nun 60% os vertidos ilegais en augas galegas

O endurecemento das inspeccións e sancións por parte da Xunta conseguiu unha caída sen precedentes nos vertidos contaminantes en ríos, rías e costas galegas. En só cinco anos, os expedientes sancionadores pasaron de rozar os trescentos a pouco máis dun cento, aínda que o importe das multas non deixa de medrar. Detrás da estatística, unha presión constante sobre industrias, explotacións agrarias e, sobre todo, os propios concellos, responsables da maioría das infraccións.

Menos expedientes, sancións máis altas

Quen paseara polas beiras do río Lagares en Vigo durante o pasado verán puido ver a auga tinguidada de branco ou con tons aceitosos nalgúns puntos. Un fenómeno que, a pesar de persistir na memoria colectiva de Galicia, comeza a remitir. Os datos oficiais de Augas de Galicia déixano claro: en 2020 resolvéronse 274 expedientes sancionadores por vertidos ilegais, mentres que en 2025 a cifra desplomouse ata os 111. Unha caída do 60 %. A cifra fala por si soa.

Non todo é tan sinxelo. Aínda que o número de expedientes baixa, o importe total das sancións impostas subiu un 30 %. Explícano desde unha fonte do sector: “O réxime sancionador é agora moito máis duro, e iso nótase na contía das multas, sobre todo nos vertidos reincidentes ou de maior impacto ambiental”. Abonda con mirar o rexistro público: as sancións económicas a empresas e concellos acadaron nalgúns casos cifras históricas.

Os concellos, no punto de mira

Poucas veces se destaca este dato, pero o 70 % das multas por vertidos contaminantes en Galicia vai parar ás administracións locais. Non é un dato menor. Os concellos, responsables da xestión das augas residuais urbanas, encabezan o ranking de infractores. “Moitos sistemas de depuración seguen sen estar a pleno rendemento, e as choivas intensas colapsan as redes”, explica un alto cargo municipal. Hai exemplos recentes na comarca de Ferrolterra e en varias vilas do litoral lucense, onde os colectores rebentaron tras temporais, arrastrando augas sen tratar ata a costa.

Porén, as industrias e as explotacións agrícolas tampouco escapan ao cerco. Puríns, disolventes, aceites, deterxentes e produtos de limpeza seguen escapando de naves e granxas, aínda que se intensificaron os controis sorpresa e as mostras en puntos críticos. Na contorna da ría de Arousa, onde hai apenas unha década os mariscadores denunciaban vertidos cada mes, a situación mellorou sensiblemente. Demasiado tempo fixo falta para ver resultados.

Máis inspeccións e tolerancia cero

Cómpre lembrar que o xiro da Xunta cara á “tolerancia cero” fraguouse tras varios episodios de contaminación que puxeron en xaque a imaxe das rías galegas, vitais para a economía local. Dende entón, o número de inspeccións anuais duplicouse e incorporáronse novos medios técnicos: drons, sensores de calidade da auga e mapas interactivos para detectar focos de vertido en tempo real. Un responsable autonómico sinala que o traballo non se limita a sancionar, senón tamén a previr: campañas informativas, axudas para modernizar depuradoras e convenios cos concellos para mellorar infraestruturas.

A ninguén se lle escapa que a presión pública tamén xogou o seu papel. As alertas de veciños e asociacións ecoloxistas multiplicaron as denuncias, sobre todo en áreas sensibles como a desembocadura do río Ulla ou a costa do Morrazo. Na última década, a concienciación cidadá empurrou ás administracións a actuar con maior firmeza. A Xunta, pola súa banda, presume destes datos como proba de que a estratexia está a funcionar.