O venres 13 de marzo de 2026, no Teatro Principal de Pontevedra, a escritora e investigadora Remedios Zafra pechou a primeira xornada do noveno encontro «As mulleres que opinan son perigosas», centrado nos efectos do tecnocapitalismo, da intelixencia artificial e da saúde mental. Zafra advertiu que esas transformacións ameazan logros na igualdade e fomentan a precariedade e o esgotamento, e reclamou unha resposta feminista fronte a eses riscos. A cita reuniu xornalistas, académicas e profesionais da comunicación para debater como a tecnoloxía está a remodelar o traballo e a información. O obxectivo do foro é combinar crítica intelectual con propostas prácticas para frear a erosión de dereitos e do pensamento crítico.
Durante a súa intervención, Zafra insistiu en que normalizar a precariedade e o cansazo é unha forma de renderse e que a sociedade non debe acostumarse a condicións laborais e vitais degradadas. Reprochou que a promesa liberadora da tecnoloxía se convertise nunha trampa que impón dispoñibilidade constante e sobrecarga emocional. Para ela, resistir esa aceptación implica recuperar a capacidade de poñer en cuestión o dado e de reivindicar tempo para o descanso e a reflexión. As súas palabras buscaron mobilizar non só ás profesionais presentes, senón tamén a audiencias máis amplas sobre a necesidade de defensas colectivas.
Zafra defendeu así mesmo o papel do feminismo como ferramenta crítica que pode poñer en cuestión as asimetrías de poder que se reproducen a través das plataformas e dos mercados dixitais. Advertiu que o chamado tecnoliberalismo se sincronizou con correntes reaccionarias que atacan tanto os avances na igualdade como a autonomía intelectual. Neste contexto, sostivo que debilitar o coñecemento veraz equivale a debilitar as loitas feministas, porque ambas dependen de información precisa e de espazos de debate seguros. Por iso considerou esencial articular estratexias que vinculen produción de coñecemento, medios e políticas públicas.
Desde a súa análise, a tecnoloxía non alixeirou as tarefas rutinarias, senón que introduciu novas formas de vixilancia e esixencia que dificultan o descanso e a desconexión. Zafra puxo o foco na intelixencia artificial como un compoñente que, en lugar de liberar das tarefas máis tediosas, rematou por reproducir e acelerar ritmos de traballo insostibles. Sinalou que os algoritmos priorizan a rendibilidade e a atención sobre o benestar, e que esa lóxica contribúe a unha saúde mental deteriorada entre quen producen e consumen información. A investigadora reivindicou a necesidade de normas que protexan tempos, condicións e dereitos laborais en contornos dixitais.
Previamente, a xornalista e profesora Carmela Ríos centrou a súa intervención na desinformación e en como a IA cambiou as regras do xogo informativo. Ríos explicou que a capacidade de xerar contidos falsos con grande facilidade complicou a distinción entre o verdadeiro e o manipulado, e que iso multiplica a confusión cidadá. Afirmou que a tecnoloxía deu nova potencia a campañas de desinformación e que, se non se actúa con regulacións e alfabetización mediática, o fraude informativo convértese nun factor desestabilizador. As súas achegas subliñaron a urxencia de combinar ferramentas técnicas con formación crítica nas audiencias.
A xornalista do Diario de Pontevedra Alba Moledo reivindicou figuras históricas do xornalismo e alertou sobre a «infoobesidade» que provoca unha saturación informativa diaria. Moledo propuxo unha dieta informativa baseada en fontes rigorosas e na confianza en profesionais con criterios contrastados, como vía para recuperar criterio público. Defendeu tamén o valor do xornalismo de calidade fronte á avalancha de contidos xerados por IA e por intereses económicos. As súas intervencións chamaron a fortalecer institucións xornalísticas e a protexer a quen investigan e verifican.
O foro, na súa novena edición, continuará durante o fin de semana coa presenza anunciada de outras voces como as de Helena Resano e Ebbaba Hafed, entre outras xornalistas e profesionais do ámbito cultural e académico. A programación combina mesas redondas, relatorios e encontros co público para abordar desde distintos ángulos a relación entre tecnoloxía, xénero e benestar. Organizadores e asistentes coincidiron en que é un espazo necesario para articular respostas colectivas e para pensar políticas que poñan límites á lóxica extractiva do tecnocapitalismo. A cita pretende ademais visibilizar a relevancia das mulleres no debate público sobre tecnoloxía e medios.
No peche da xornada, as conclusións apuntaron á necesidade de políticas públicas, marcos reguladores e prácticas profesionais que defendan a calidade da información e a saúde mental das persoas traballadoras. Os participantes reclamaron medidas de protección laboral no sector dixital, maior investimento en alfabetización mediática e mecanismos que obriguen á transparencia no deseño e uso de algoritmos. Tamén subliñaron a función do feminismo como horizonte político que articula demandas por xustiza social, coñecemento rigoroso e coidados. O encontro seguirá hoxe con novas mesas nas que se agardan propostas concretas para transformar a relación entre tecnoloxía, traballo e vida cotiá.
