O alcalde de Pontevedra, Miguel Anxo Fernández Lores, planteou este martes 17 de marzo de 2026 que o Centro de Interpretación das Torres Arcebispais (CITA) dependa de Turismo Rías Baixas e que o seu acceso se articule desde o Pazo das Mendoza, sede provincial de xestión turística. A proposta busca permitir a reapertura deste espazo subterráneo, pechado desde febreiro de 2025 por niveis elevados de radón, e garantir a súa explotación sen custo para o Concello. Lores defendeu que a reordenación do entorno e un novo acceso reducirían a presenza do gas e facilitarían a xestión por parte do persoal da Deputación.
O CITA, situado xunto ao Pazo das Mendoza no casco histórico da cidade, contén restos da antiga fortaleza medieval e permanece con visitas moi limitadas tras detectarse niveis de radón que obrigaron a súa clausura. O rexedor nacionalista vinculou a solución administrativa —a potencial cesión á institución provincial— con medidas técnicas que mitiguen o risco e permitan unha apertura segura ao público. Segundo fontes municipais, a fórmula proposta busca que o persoal do Pazo se faga cargo das labores de atención e mantemento, integrando o pequeno museo na oferta de Turismo Rías Baixas.
Na súa intervención, Lores subliñou a necesidade de que calquera traspaso non supoña cargas orzamentarias para o Concello, e rexeitou as condicións que, ao seu xuízo, complican a operación. O vicepresidente da Deputación planteara a esixencia de que a operación non supuxese gasto para a institución provincial, unha postura que o alcalde cualificou de discutible e que, de concretarse, debería negociarse en detalle.
«É un tema a debater.»
Proposta administrativa e precedentes
O alcalde volveu ofrecer o CITA como recurso que a Deputación podería xestionar dentro do seu marco turístico, argumentando que é «moito máis operativo» unificar a xestión co Pazo das Mendoza. A intención é que o persoal provincial asuma as visitas e actividades, aproveitando a proximidade física entre ambos inmobles e evitando duplicidades de plantilla. Esta mesma idea xa apareceu en 2011, cando a institución provincial, entón dirixida por Rafael Louzán, contemplou unha cesión que finalmente non chegou a materializarse.
A negociación sobre a cesión tropezou, segundo o Concello, con condicionantes económicos e de mantemento que agora deben definirse con claridade. Lores pide que a operación se articule «sen cargas para o Concello», de modo que nin a limpeza nin o persoal supoñan un custo para as arcas municipais. Desde a súa perspectiva, a integración en Turismo Rías Baixas facilitaría a xestión técnica e a programación cultural asociada ao monumento.
«Que non lle custe ‘un duro’ á administración na que goberna»,
Estado do CITA e alternativas técnicas
O CITA permanece pechado de forma indefinida desde o 28 de febreiro de 2025 tras detectarse no seu interior taxas de radón que superan os 300 becquerelios, por encima dos limiares recomendados para exposicións continuadas. As medicións realizadas apuntan a que a única persoa que traballaba de forma habitual no centro estaba exposta a niveis problemáticos, motivo polo que se impuxo a limitación de actividade. Aínda así, o Concello mantivo a posibilidade de abrir puntualmente e baixo demanda, dado que as exposicións breves son asumibles para o público xeral.
Para reducir a presenza deste gas radiactivo, o Concello propón ampliar os sistemas de ventilación do CITA e habilitar un novo acceso que mellore a circulación do aire. Unha das opcións é abrir respiradoiros ao longo da Avenida de Santa María; outra é conectar o centro co Pazo das Mendoza, desde onde se podería organizar o fluxo de visitantes e o control ambiental. Os técnicos municipais sinalan que unha mellora constante da ventilación, xunto con selados puntuais e sistemas de extracción, adoita ser efectiva para reducir as concentracións de radón en espazos subterráneos.
O debate entre Concello e Deputación agora combina o administrativo e o técnico: por unha banda, a negociación sobre a cesión e as súas condicións económicas; por outra, o deseño das obras necesarias para garantir a seguridade sanitaria. Non existe, polo momento, un calendario pechado para as obras nin para o eventual traspaso, aínda que a proposta do alcalde abre a porta a retomar conversas coa institución provincial.
A decisión que adopten ambas administracións marcará o futuro inmediato do CITA: a súa preservación como recurso patrimonial e turístico, pero tamén a garantía de que a súa apertura non comprometa a saúde dos traballadores nin dos visitantes. O reto será conciliar a protección do legado medieval coas esixencias de seguridade e operatividade que require un espazo con problemas de radón.
