Miguel Ángel Quintela Fandiño, científico do Centro Nacional de Investigaciones Oncológicas (CNIO), advertiu este venres nunha entrevista concedida a Faro de Vigo que non hai dietas nin alimentos milagre capaces de curar o cancro. O investigador, un dos referentes en nutrición oncolóxica no Estado, participa nun ensaio clínico que acaba de poñerse en marcha para estudar como a alimentación pode influír no tratamento de tumores metastáticos de mama e xinecolóxicos. A conversa, publicada o 13 de marzo de 2026, centrouse en desmontar mitos e en reclamar un enfoque nutricional individualizado para as persoas con cancro.
O ensaio que lidera o CNIO non pretende probar receitas anticáncer nin prometer solucións máxicas, aclarou Quintela. O seu obxectivo é analizar de forma rigorosa como distintas pautas alimentarias interaccionan con tratamentos oncolóxicos en pacientes que presentan enfermidade metastática, coa intención de obter datos que permitan mellorar a atención clínica. A iniciativa parte da constatación de que, á diferenza doutras especialidades médicas, en oncoloxía aínda se ofrecen poucas orientacións precisas sobre a dieta como parte do plan terapéutico.
O científico puxo como exemplo a cardioloxía, onde a relación entre alimentación e prevención de eventos cardíacos está institucionalizada e considérase que as intervencións dietéticas formen parte do tratamento para reducir o colesterol e evitar un segundo infarto. En cambio, dixo, cando un enfermo oncolóxico pregunta que debe comer moitas veces recibe unha resposta indiferente ou un “da igual” que non axuda a tomar decisións informadas. Aquela ausencia de pautas claras é, na súa opinión, unha débeda pendente na práctica clínica oncolóxica.
Quintela insistiu en que falar de “dietas graxas” é simplista e potencialmente contraproducente porque a composición e o papel das graxas na saúde son complexos. Sinalou que existen lípidos beneficiosos que sosteñen a barreira intestinal, modulan o sistema inmune e contribúen ao desenvolvemento neurolóxico, mentres que outras graxas, especialmente as saturadas, se asociaron a un maior risco en determinadas patoloxías, como algúns cancros de colon. Aínda así, subliñou, esas xeneralizacións non serven para ditar recomendacións universais a pacientes concretos.
A explicación, explicou o investigador, reside en que os tumores son heteroxéneos e cada tipo de cancro presenta alteracións metabólicas propias que condicionan as súas necesidades e vulnerabilidades nutricionais. “Hai tumores que demandan e se benefician de certos nutrientes máis que outros; por iso, o que pode ser prexudicial nun caso non o é noutro”, afirmou, abogando por tratamentos dietéticos deseñados en función do perfil tumoral, o estado nutricional do paciente e as terapias en curso. Na súa opinión, unha dieta é unha intervención complexa que debe integrarse co resto do abordaxe médico.
O ensaio clínico, cuxa finalidade é reunir evidencia sólida, pretende determinar se a modificación da dieta pode mellorar a resposta a fármacos ou a calidade de vida en pacientes con metástases de mama e tumores xinecolóxicos. Quintela precisou que os protocolos contemplan variables múltiples —desde o tipo de graxa ata a composición de macronutrientes e o estado metabólico do paciente— para non caer en receitas xenéricas. Os resultados, cando estean dispoñibles, poderían servir para orientar recomendacións máis precisas na práctica hospitalaria.
O investigador aproveitou a entrevista para lanzar unha advertencia fronte á proliferación de supostas solucións alimentarias milagre que circulan en redes e medios: prometen efectos que non se sosteñen en estudos clínicos e, nalgúns casos, poden prexudicar aos pacientes se substitúen ou interfiren con tratamentos probados. Por iso, defendeu a necesidade de que os oncólogos e os equipos de nutrición traballen de forma coordinada para ofrecer respostas fundamentadas ás dúbidas alimentarias das persoas enfermas.
Para Quintela, a nutrición oncolóxica debe avanzar desde o terreo das recomendacións xerais cara a protocolos personalizados e avalados por ensaios como o que agora se inicia, e reclamou unha maior integración destas consideracións nas consultas oncolóxicas. Rematou lembrando que a prevención e a mellora da supervivencia pasan por combinar terapias médicas eficaces con estratexias nutricionais adaptadas, pero sempre baseadas en evidencia científica e non en promesas infundadas.
