Nun artigo publicado o 12 de marzo de 2026 en El Correo Gallego, a economista María do Carme García-Negro advirte de que a chamada “especulación” non é unha excepción circunstancial senón un rasgo estrutural de moitas economías capitalistas. A autora sostén que a visión liberal que defende mercados autorregulados ignora e nega fenómenos que deforman a competencia e agravan crises. García-Negro articula a súa crítica combinando referencias históricas con exemplos recentes que, ao seu xuízo, amosan como acontecementos xeopolíticos desencadean subidas rápidas de prezos. O texto plantexa que a especulación opera en cadea e afecta prezos básicos como os combustibles, con consecuencias sociais inmediatas.
A columna lembra que, dentro do discurso económico dominante, o termo especulación considérase ás veces máis unha cuestión moral que un concepto operativo de análise. A economista rexeita esa redución e recorre á historia económica para argumentar que a especulación foi persistente en distintos momentos e territorios. Sinala diferenzas claras no papel da especulación dentro do mercado interno británico e nas súas colonias, ou na distinta regulación da vivenda en Inglaterra e Irlanda. Para respaldar a súa tese cita autores clásicos e críticos que documentaron a interacción entre poder económico, Estado e mercados.
Entre os nomes que García-Negro invoca aparecen teóricos que estudaron a configuración do capitalismo e as súas desviacións: Karl Polanyi, xunto con outros economistas críticos e estudos empíricos da posguerra. Tamén enumera autores que analizaron o papel das grandes empresas e a organización industrial, como Alfred Chandler Jr., e refire estudos de correntes marxistas que sinalaron a continuidade de prácticas especulativas. Na súa suma, a autora sitúa a especulación como un fenómeno con raíces institucionais e políticas, non só como episodios de mercado.
Como exemplo inmediato, o artigo vincula unha serie de episodios violentos en Irán con movementos repentinos nos prezos do combustible nese país. García-Negro describe que, tras o ataque cun misil atribuído a Estados Unidos que causou a morte de 160 nenas nun colexio do sur de Irán e o posterior asasinato da cúpula do goberno iraniano, en menos de setenta e dúas horas os carburantes nas gasolineiras subiron aproximadamente 50 céntimos por litro. A autora interpreta esa reacción como o primeiro elo dunha cadea especulativa que transcende o local e acaba afectando a mercadorías transportadas e, por contaxio, a outros prezos.
García-Negro detalla a mecánica de transmisión: o comercio minorista de combustibles está en mans de axentes finais —autónomos, pequenas empresas ou franquías— que dependen dos prezos fixados polos seus provedores. Eses provedores, á súa vez, poden decidir fixar prezos sobre existencias almacenadas e reciben sinais das grandes compañías de explotación e refino. Cando a incerteza xeopolítica provoca subidas no subministro ou expectativas de escaseza, esa cadea permite que se trasladen e aumenten marxes ao longo da distribución.
A autora advirte de que, contra a narrativa neoliberal, non se trata de efectos illados senón de mecanismos recorrentes que se reinstalan con rapidez en contextos de crise. Na súa crítica subxace a idea de que a “maxia” do mercado —a capacidade autoreguladora atribuída ao libre mercado— non explica nin corrixe estas distorsións. Por iso pide unha mirada histórica e crítica que permita deseñar normas e anticipación para mitigar o impacto sobre consumidores e sectores vulnerables. García-Negro tamén lembra episodios de acaparamento en tempos de guerra como antecedente desta dinámica.
O artigo chama igualmente a atención sobre a insuficiencia da xestión preventiva: a falta de amortiguadores regulatorios e mecanismos de intervención temperá facilita que variacións puntuais se convertan en aumentos xeralizados. Para a economista, a lección principal é que a regulación e a política pública deben deixar de partir da premisa de mercados perfectos para incorporar a realidade de prácticas oligopólicas e estratexias de especulación. Esa perspectiva, engade, é apoiada por estudos de organismos como a CEPAL e por análises de economistas de países excoloniais que sufriron estas prácticas.
Nas súas conclusións, García-Negro reclama unha discusión pública máis ampla sobre a natureza da especulación e os seus efectos distributivos, e pide que os responsables políticos non deleguen exclusivamente na autorregulación do mercado. Propón reforzar instrumentos de control do acaparamento, transparencia nas cadeas de subministro e políticas que protexan ao consumidor. A cuestión, conclúe a autora, non é meramente semántica: recoñecer e analizar a especulación é condición para legislar e evitar que episodios de violencia ou incerteza se traduzan en empobrecemento xeneralizado.
