María Jesús Montero, vicepresidenta primeira e ministra de Hacienda, rexeitou este mércores na Comisión de Hacienda do Senado calquera modificación da regra de gasto que permita ás comunidades autónomas acceder con maior facilidade aos seus superávits. A comparecencia tivo lugar en Madrid o 11 de marzo de 2026 e respondeu a unha petición concreta formulada por un senador rexional que reclamaba trato diferenciado para territorios con baixa débeda. A ministra admitiu que o Goberno podería autorizar usos concretos de remanentes para investimento, pero negou que vaia redefinir os parámetros fiscais marcados pola normativa europea e pola Ley de Estabilidad.
A solicitude proviña do senador Fabián Chinea, da Agrupación Socialista Gomera, quen plantexou a conveniencia de flexibilizar a regra para comunidades como Canarias, que presentan posicións financeiras saneadas e niveis de endebedamento reducidos. Chinea defendeu que permitir un uso máis libre do superávit facilitaría proxectos de investimento público en territorios con marxe fiscal. Montero recoñeceu a singularidade dalgunhas situacións territoriais, pero subliñou que a lexislación europea impide ter regras de gasto distintas segundo a administración que se analice.
Na súa intervención, a ministra explicou que a regra de gasto busca garantir coherencia fiscal entre administracións e evitar tentacións de endebedamento que comprometan ás futuras xeracións. Sinalou que a existencia dunha norma homoxénea impide que decisións coyunturais leven a incrementos de gasto difíciles de manter no tempo. Montero insistiu en que a función da regra non é castigar ás comunidades que xestionan superávit, senón conter comportamentos que desborden a sustentabilidade orzamentaria.
A titular de Hacienda lembrou ademais que durante a pandemia as regras fiscais estiveron suspendidas e que as administracións puideron utilizar os seus superávits sen as limitacións habituais. Durante ese período, que Montero situou en cuatro exercicios, moitas corporacións territoriais desenvolveron proxectos que doutro xeito non terían sido posibles. Ese antecedente, apuntou, demostrou a capacidade das administracións para mobilizar recursos en circunstancias excepcionais, pero tamén que a volta á normalidade esixe recuperar criterios comúns.
O debate inscribese no novo marco fiscal aprobado pola Comisión Europea, no que, segundo a ministra, a regra de gasto adquire maior protagonismo fronte aos obxectivos tradicionais de déficit. Montero explicou que a regra actúa con máis rapidez cando as contas se achegan ao equilibrio, mentres que as metas de déficit operan con máis forza en situacións de afastamento do equilibrio orzamentario. Esa xerarquía, engadiu, é a que marca a supervisión de Bruselas e condiciona a capacidade de manobra dos Estados e das autonomías.
Fontes do Ministerio consultadas tras a sesión aclararon que, pese ao rexeitamento a unha reforma da regra, existe marxe para instrumentar mecanismos que permitan ás comunidades destinar remanentes a investimentos concretos baixo supervisión. A idea é compatibilizar disciplina fiscal con incentivos á inversión produtiva e a proxectos de interese territorial, sempre dentro dos límites fixados pola normativa europea e pola Lei de Estabilidad Financiera. Calquera fórmula requirirá diálogo coa Comisión para evitar sancións ou reparos.
Nas comunidades autónomas a resposta non se fixo esperar: gobernos rexionais que reivindican maior autonomía fiscal defenderon a necesidade de fórmulas máis flexibles, mentres que partidos da oposición subliñaron o risco de debilitar controis que eviten desequilibrios. No caso de Canarias, representantes insulares defenderon historicamente a singularidade da súa economía e a súa necesidade de investimento para afrontar retos como a insularidade e a dependencia do turismo.
A discusión sobre a regra de gasto reaparecerá con seguridade nos próximos meses, cando o Executivo presente medidas de contención do gasto e axuste do marco fiscal no seo da UE. Os gobernos autonómicos seguirán presionando por maior marxe para aproveitar aforros acumulados, mentres Hacienda manterá a tese de que calquera flexibilización debe ser compatible coa coherencia fiscal e coas obrigas comunitarias. A decisión de Montero deixa por agora claro que non haberá cambios normativos que permitan criterios distintos segundo a comunidade.
