O Concello de Oleiros promoveu un total de 1.171 vivendas de protección oficial ao longo dos 41 anos nos que Alternativa dos Veciños gobernou o municipio, segundo sinalou o alcalde durante a inauguración dalgunhas novas obras. No acto, celebrado na urbanización de Xaz, na parroquia de Dorneda, puxéronse en marcha as obras de 94 pisos que forman parte de tres promocións actualmente abiertas impulsadas desde o goberno local. O rexedor atribuíu este resultado a unha política de xestión do solo que, asegura, permitiu abaratar os prezos da vivenda sen necesidade de grandes partidas orzamentarias.
O alcalde Ángel García Seoane salientou que a media de construción neste período é de case trinta vivendas anuais e defendeu a fórmula municipal para a promoción de vivenda protexida fronte á ausencia de políticas públicas semellantes a escala estatal en décadas anteriores. Durante a súa intervención, o responsable municipal destacou que a iniciativa se apoia na xestión urbanística para adquirir solo que inicialmente era de titularidade privada e que, unha vez integradas as parcelas no patrimonio municipal, se venderon a un custo inferior ao do mercado para reducir o prezo final das vivendas.
A actuación en Xaz é unha das tres promocións impulsadas polo equipo de goberno e cuxa execución está en marcha; as outras dúas ubícanse en Perillo e en Mera. Na inauguración participou a empresa encargada da constitución das cooperativas que xestionarán as promocións, e o seu representante, Javier Castro, explicou que a fórmula cooperativa e a venda de solo municipal a prezo tasado facilitan o acceso á vivenda protexida. Segundo a empresa, a combinación de xestión pública do solo e promoción privada permite axustar custes e axilizar a construción sen investimento directo das arcas municipais na compra do terreo.
O Concello detalla que, grazas a esa xestión urbanística, pasou a ser titular duns 300.000 metros cadrados na zona de Xaz, onde ademais se reservaron parcelas para equipamentos e zonas verdes, incluíndo o bosque e o castro da urbanización. A licenza desta actuación, que chegará a acoller no seu conxunto arredor de 700 vivendas cando estea completa, incorpora condicionantes urbanísticos destinados a garantir dotacións para a comunidade. Entre eles figuran a obriga das promotoras de executar novos depósitos de auga e a ampliación da depuradora de Xubín para absorber a nova demanda.
As vivendas de Xaz súmanse a outras iniciativas municipais promovidas mediante subastas públicas de solo: o Concello sacou a licitación tres parcelas máis destinadas a pisos de prezo tasado, dúas delas na praza da Rabadeira, xunto ao edificio consistorial, e outra en Mera, na rúa Eduardo Galeano. Fontes municipais explican que, unha vez adxudicados os solares e constituídas as cooperativas, os proxectos seguirán a súa tramitación habitual ata a posta á venda das unidades. A previsión é que os activos se integren no mercado de vivenda protexida con condicións de acceso reguladas pola normativa autonómica.
Na comparación de prezos, o Concello destaca que as promocións públicas sitúanse moi por debaixo do mercado libre na mesma zona: edificios colindantes con tipoloxías e calidades semellantes alcanzan valores próximos a 400.000 euros no mercado privado, mentres que os pisos promovidos polo Concello teñen un custo medio estimado de 205.000 euros máis IVA, unha cifra fixada de acordo cos parámetros da Xunta e suxeita a variacións por superficie. Ademais, as vivendas de protección prevista contemplan servizos comunitarios como piscina, que non sempre se atopen nas opcións do mercado a ese prezo.
Desde o goberno local insisten en que a política desenvolvida demostra a capacidade do Concello para intervir no acceso á vivenda pese ás súas competencias limitadas, aproveitando a planificación urbanística para obter solo sen custo directo para a administración. A fórmula, segundo as fontes consultadas, evita a necesidade de desembolsos públicos na compra de terreos e reduce o impacto sobre as contas municipais, xa que a cesión se produce a través de actuacións de xestión urbanística.
Os promotores e as cooperativas afrontan agora os trámites de adxudicación e a execución das obras, en paralelo ás esixencias de infraestruturas marcadas pola licenza. O proxecto de Xaz, coas súas reservas de espazos verdes e equipamentos, pretende integrarse no entorno cunha dotación que inclúa melloras no abastecemento e no saneamento, e preséntase como un exemplo da estratexia municipal para combinar solo público, promoción cooperativa e control de prezos no acceso á vivenda en Oleiros.
