A gala dos premios Mestre Mateo no auditorio Fuxan os Ventos de Lugo foi, á vez, festa e reivindicación. A sala púxose en pé cando Oliver Laxe subiu a recoller o galardón á mellor película por Sirat, e outros discursos desataron debates xa coñecidos: a necesidade de protexer a lingua, a precariedade da produción independente e as vellas carencias de infraestruturas na provincia. A cerimonia, celebrada o fin de semana do 21 e 22 de marzo de 2026, deixou máis preguntas que respostas, pero tamén un nutrido recoñecemento ao talento local.
Una ovación que resume una trayectoria
O público brindoulle a Laxe unha ovación sostida de case un minuto ao velo subir ao escenario. Vía de pasear a súa película pola alfombra vermella de Hollywood e volveu a casa con un dobre recoñecemento: o internacional e o calor da terra. Na súa breve intervención, o director ancarés falou de “pechar un círculo” en Lugo e quixo centrar o aplauso en quen fan posible cada proxecto: os produtores, aos que definiu como os que cargan coa parte máis dura do traballo pero sen os que as películas non existirían.
Ese reproche á precariedade da produción independente non é novo; repítese en festivais e foros dende hai anos. En Lugo tomou a forma dun chamamento público: máis comprensión, máis apoio institucional e políticas que faciliten a viabilidade económica dos proxectos. Laxe foi ademais explícito sobre as «dívidas históricas» coa súa terra: recordou a falta de conexión por autovía ou tren con Santiago, unha reclamación que atravesa a historia recente da provincia e que complica a circulación de talento e público.
El gallego en el centro del escenario
Se a cerimonia premiou a traxectoria, tamén deixou espazo para a denuncia cultural. Xoán Fórneas, premiado como mellor actor protagonista por Antes de Nós, fixo do seu discurso unha defensa rotunda da lingua. Citou a Castelao —un fragmento de 1931 traído ao presente— para subliñar que a lingua é o cimiento da identidade colectiva: “Se os galegos aínda somos galegos é por obra e graza da lingua”, lembrou, adaptando a mensaxe á actualidade do audiovisual.
Fórneas alegou unha paradoxa palpable: o sector audiovisual en Galicia vive un momento creativo notable, con maior visibilidade internacional, pero o cinema rodado en galego segue a atopar máis obstáculos. Foi unha petición para non descuidar as producións na nosa lingua e un reproche velado a quen prioriza formatos e mercados, á custa do repertorio lingüístico que definiu tantas películas galegas. No patio de butacas, a reacción foi de asentimento e tamén de debate: cal é a estratexia para fomentar o cinema en galego sen renunciar ao alcance global.
Premios, dedicatorias y el pulso de la industria
O guion recibiu un dobre apoio coa figura de Pepe Coira, que se alzou co premio por segundo ano consecutivo polo seu traballo en Antes de Nós. Coira celebrou que a película acumulase 18 candidaturas, un termómetro da estima da Academia Galega do Audiovisual cara a este proxecto. “É unha alegría recibir este premio na casa”, dixo, subliñando o valor de ser recoñecido polos propios compañeiros do oficio.
Houbo ademais dedicatorias que ancoraron as películas á súa xeografía: Ariadna Silva dedicoulle o seu premio ao “pobo da Fonsagrada”, un xesto que fala da relación íntima entre moitas rodaxes e os concellos lucenses. Nos últimos anos, as paisaxes e as historias do interior cobraron protagonismo na cinematografía galega, e Lugo beneficiouse desa visibilidade. Non obstante, que a presenza sexa cada vez maior non borra a necesidade de circuitos de exhibición estables e
