Dicir que Europa corre risco de guerra é alarmista

José Enrique de Ayala, xeral de brigada retirado e membro da Fundación Alternativas, afirmou este mércores en Pontevedra que a idea dunha guerra xeral en Europa está sobredimensionada. Invitado polo Ateneo ao ciclo «Tambores de guerra», ofrecerá unha conferencia este xoves ás 19.00 horas no paraninfo do IES Valle-Inclán con entrada libre, na que analizará as tensións internacionais que marcan a actualidade. As súas palabras chegan nun momento no que o conflito en Ucraína, a presión sobre Venezuela e os incidentes no Oriente Medio alimentan debates sobre a seguridade europea. Segundo Ayala, a alarma mediática e política responde máis a intereses estratéxicos que a unha ameaza inminente.

O xeral retirado negou que existan indicios sólidos que apunten a un ataque ruso contra países da Unión Europea ou da OTAN. Señalou que a capacidade material e loxística que necesitaría Moscova para un enfrontamento desa magnitude non é realista a curto nin medio prazo e que acumulala levaría moitos anos. Por iso, defendeu que a narrativa do perigo xeneralizado carece de base verosímil e que convén distinguir entre risco e percepción amplificada. Esta diferenciación, subliñou, é crucial para evitar decisións precipitadas en materia de seguridade.

Ayala atribúe esa percepción exacerbada a dous factores que se retroalimentan: o impacto psicolóxico do conflito en Ucraína e os intereses da industria armamentística. Ao seu xuízo, a guerra no Leste de Europa xerou temor nas sociedades, pero ese temor foi capitalizado por actores externos para presionar os aumentos do gasto militar. En concreto, criticou a presión norteamericana para que os países europeos eleven os seus orzamentos militares ata niveis moi superiores aos actuais e citou a esixencia de chegar ao 5% como exemplo desa estratexia de incremento.

O militar retirado engadiu que existe unha contradición importante na postura estadounidense: por unha banda díse que Rusia non representa unha ameaza directa e, por outra, presiónase aos aliados para incrementar o gasto en armamento. Segundo Ayala, iso responde máis ao interese dos fabricantes de armas que a unha análise fría de seguridade. Tamén apuntou que dúas terceiras partes do armamento que adquire Europa proceden de Estados Unidos, o que converte o aumento do gasto nun negocio que beneficia claramente á industria estadounidense. Esa dinámica, dixo, desvirtúa o debate sobre a defensa e convértea nunha oportunidade económica para provedores externos.

Frente a esa lóxica, Ayala alertou doutro risco político: a utilización da seguridade externa como desculpa para recortar ou desmantelar o Estado de benestar. Citou as propostas recentes da administración estadounidense en materia económica e estratéxica como un impulso que vai «moi máis alá» do mero aumento do gasto en defensa e que persegue reorientar recursos públicos. Para o xeral, esa estratexia podería debilitar políticas sociais esenciais nos países europeos se non se cuestiona a orixe e o destino dos incrementos orzamentarios.

O contexto da conferencia forma parte do ciclo organizado polo Ateneo, que reúne análises sobre os chamados «tambores de guerra» en distintas latitudes. Ayala, con ampla experiencia militar e agora no eido do think tank, dixo que a súa intención é ofrecer unha lectura crítica e afastada do alarmismo, apelando á reflexión pública. Tamén defendeu a necesidade de que Europa busque maior autonomía estratéxica sen renunciar á cooperación transatlántica, pero evitando converterse nun mero mercado de armamento alleo ás súas prioridades sociais.

As súas observacións chegan nun momento no que a política europea debate aumentos de orzamento en defensa e reformas da postura estratéxica fronte a Rusia, China e tensións rexionais. Varios gobernos anunciaron incr