Na sesión de control do Parlamento galego celebrada en Santiago o 11 de marzo de 2026, Ana Pontón e Alfonso Rueda protagonizaron un duro intercambio a conta do arquivo do proxecto da empresa lusa Altri e da designación para a Valedoría do Pobo. A líder do BNG acusou ao presidente da Xunta de comportarse como un perdedor que toma represalias tras a paralización da macrocelulosa, mentres que o titular do Goberno autonómico respondeu sinalando un nacionalismo que, dixo, pon en risco os intereses xerais. A discusión produciuse nunha xornada na que a cámara homenaxeou ás vítimas do atentado do 11-M e coa proposta do PSdeG para unha declaración institucional sobre a guerra no Oriente Próximo sen consenso.
Os socialistas levaran ao pleno unha iniciativa para que o Parlamento adoptase unha postura unánime sobre o conflito internacional, pero nin o grupo do Partido Popular nin o do Bloque secundaron a proposta, polo que a declaración non prosperou. O portavoz socialista defendeu a necesidade dun pronunciamento claro e unitario desde Galicia en defensa da paz e do dereito internacional. Pola súa banda, o presidente da Xunta deixou claro que comparte o rexeitamento á guerra, pero puxo o acento na defensa dos compromisos e das regras internacionais fronte ao que cualificou como conveniencias partidarias.
No inicio da sesión gardouse un minuto de silencio polas vítimas do 11 de marzo de 2004 e lembrouse o Día Europeo das Vítimas do Terrorismo, reivindicación impulsada polo PSdeG. José Ramón Gómez Besteiro, portavoz do grupo socialista, instou a optar pola vía do respecto á soberanía e ás normas multilaterais e advertiu do retroceso que suporía permitir que a forza volva a impor as relacións internacionais. A súa intervención fixo fincapé na defensa da paz como principio reitor da política exterior e na esixencia de coherencia por parte do Goberno central.
Na súa réplica, Rueda reclamou que a memoria das vítimas se estenda a todas as traxedias, incluído o terrorismo etarra, e acusou o PSOE de actuar guiado por instrucións da súa dirección en Madrid. O presidente autonómico defendeu que a política exterior corresponde ao Executivo nacional pero subliñou que esta non debe estar subordinada a intereses persoais ou á conveniencia partidaria. Segundo Rueda, en asuntos internacionais cómpre priorizar os compromisos adquiridos e a estabilidade das institucións.
A discusión sobre Altri volveu centrar os reproches entre nacionalistas e conservadores. O proxecto da portuguesa Altri para unha planta de celulosa en Palas de Rei foi arquivado recentemente pola Xunta por falta de conexión eléctrica, unha circunstancia que o BNG considera unha maniobra de desquite por parte do Goberno autonómico. Pontón sostivo que a paralización do expediente e a negativa a apoiar a designación presentada polo Bloque para a adxuntía da Valedoría son signos dunha actitude vingativa contra quen se opuxeron á iniciativa empresarial.
O nome en disputa para o posto na institución do defensor do pobo galego é o de Fernando de Abel Vilela, cuxo perfil, segundo o PP, non garante a imparcialidade pola súa vinculación á asociación ecologista Adega. Esa conexión foi esgrimida polos populares para xustificar o rexeitamento ao candidato proposto polo Bloque, mentres que os nacionalistas consideran que a motivación real é a reacción do Executivo á derrota política no expediente de Altri. A controversia avivou a tensión entre as formacións, que se enfrontan tamén polo relato sobre desenvolvemento económico e protección ambiental en zonas rurais.
Frente ás críticas de Pontón, Rueda replicou cargando contra o que describiu como un nacionalismo que sacrifica o interese xeral pola acción política inmediata, unha actitude que, asegurou, non beneficia a Galicia. O presidente defendeu a actuación da Xunta no expediente de Altri como técnica e axustada á normativa, e rexeitou que responda a vinganzas persoais ou a presións partidarias. A resposta pechou un cruce de acusacións que prolongou a crispación política na cámara.
Ao concluír a xornada parlamentaria, a falta de consenso deixou patente a polarización sobre asuntos de política exterior e de orde público institucional en Galicia, así como a dificultade de acadar posicións comúns en temas que trascenden o autonómico. O choque por Altri e pola designación na Valedoría apunta a novos episodios de debate entre os grupos, mentres persisten as preguntas sobre como conciliar a defensa do medio ambiente, a legalidade administrativa e as necesidades de desenvolvemento económico no territorio galego.
