Cada vez que o Deportivo salta ao céspede de Riazor, entre bufandas e bandeiras branquiazuis aparece con frecuencia unha bandeira que remite a outro país: fondo vermello con lúa crecente e estrela brancas, a de Turquía. Ese xesto, visible sobre todo nos partidos como local, explica en boa parte por que a moitos coruñeses se lles coñece popularmente como “turcos”: un alcume con décadas de vida que mestura historia, rivalidade e apropiación simbólica. Aínda que para os foráneos a imaxe resulta sorprendente, para unha parte importante da afección converteuse nunha identidade recoñecible e celebrada.
A presenza da bandeira turca en Riazor e nas concentracións de seguidores non é un fenómeno novo, senón unha costume consolidada que suscita curiosidade e preguntas sobre a súa orixe. Moitos afeccionados véxena como simple estética: unha bandeira chamativa que contrasta cos tons do club. Para outros, con todo, detrás do símbolo hai unha narrativa colectiva que remonta a usos populares do termo e a episodios da historia local que foron transformándoo nun alcume orgulloso.
O orixe exacto do apelativo é discutido e está envolto en lenda. Cronistas e historiadores locais coinciden en que non existe unha única explicación definitiva, senón varias hipóteses que se superpoñen. Algunhas vinculacións conéctano con oficios e comerciantes que, a principios e mediados do século XX, eran percibidos como forasteiros ou exóticos; outras asocíano a alcumes persoais que se xeneralizaron por ser socorridos na fala popular. En calquera caso, o uso estendido do termo ao longo do século pasado foi consolidando a etiqueta.
As fontes históricas e as referencias xornalísticas recollen mencións ao alcume na primeira metade do século XX, aínda que con distinta carga semántica segundo a época. Nalgúns momentos foi un mote xocoso ou despectivo empregado por rivais, noutros transformouse en símbolo de pertenza. Ese vaivén entre burla e orgullo é habitual nos alcumes urbanos: a comunidade reinterpretáos ata convertelos en distintivos que, aplicados ao fútbol, adoptan un compoñente festivo e visual.
O salto do apelativo desde a rúa ao estadio produciuse de forma gradual e en boa medida polo poder imitador da afección. As bandeiras comezaron a aparecer nos anos nos que o fútbol moderno consolidou os seus rituais e a iconografía dos grupos ultras e de animación. Co tempo, colocar unha bandeira turca na bancada pasou de ser unha excentricidade a un xesto identitario; a imaxe, repetida partido tras partido, acabou por naturalizarse entre espectadores e na imaxe do club.
A utilización de símbolos doutro país para afirmar a propia identidade local non está exenta de tensións. Para algúns observadores, o uso da bandeira turca por parte de seguidores coruñeses é unha apropiación sen maior intención xeopolítica, unha forma de xogar coa etiqueta lingüística; para outros, plantea interrogantes sobre estereotipos e exotización. En calquera caso, a inmensa maioría dos que exhiben a bandeira fárono desde o cariño e o folclore futbolístico, sen pretensión diplomática.
Na era das redes sociais, a imaxe do afeccionado coruñés coa lúa crecente e a estrela multiplicouse e alimenta tanto o orgullo coma a sorpresa dos visitantes. Afeccionados e cronistas seguen comentando a súa orixe en tertulias, foros e reportaxes, onde afloran anécdotas familiares e versións diversas. Esa polifonía de explicacións é en si mesma parte da historia: o alcume perdura porque admite múltiples lecturas e porque funciona como emblema de comunidade.
Hoxe, máis que unha etiqueta pechada cun único sentido, chamar “turcos” aos coruñeses é un exemplo de como os alcumes populares se transforman e sobreviven. Ten raíces no pasado, presenza na bancada e capacidade para xerar debate; e, sobre todo, evidencia como a memoria colectiva e a cultura do fútbol se entrelazan para crear símbolos que, aínda que estranos á primeira vista, acaban por definirse como propios.
