Por que chamán ‘turcos’ aos coruñeses: a súa orixe e historia
Cada vez que o Deportivo salta ao céspede de Riazor, entre bufandas e bandeiras blanquiazuis aparece con frecuencia unha enseña que remite a outro país: fondo vermello con media lúa e estrela brancas, a de Turquía. Ese xesto, visible sobre todo nos partidos en casa, explica en boa parte por que a moitos coruñeses se lles coñece popularmente como “turcos”: un alcume con décadas de vida que mestura historia, rivalidade e apropiación simbólica. Aínda que para os foráneos a imaxe resulta sorprendente, para unha parte importante da afición converteuse nunha identidade recoñecíbel e celebrada.
A presenza da bandeira turca en Riazor e nas concentracións de seguidores non é un fenómeno novo, senón un costume consolidado que desperta curiosidade e preguntas sobre a súa orixe. Moitos afeccionados véno como simple estética: unha enseña chamativa que contrasta cos tons do club. Para outros, con todo, detrás do símbolo hai unha narrativa colectiva que remóntase a usos populares do termo e a episodios da historia local que o converteron nun alcume orgulloso.
A orixe exacta do alcume está discutida e está envolta en lenda. Crónistas e historiadores locais coinciden en que non existe unha única explicación definitiva, senón varias hipóteses que se superpoñen. Unhas vinculacións o conectan con oficios e comerciantes que a principios e mediados do século XX eran percibidos como forasteiros ou exóticos; outras asociano a alcumes persoais que se xeneralizaron por ser empregados na fala popular. En calquera caso, o uso extendido do termo ao longo do século pasado foi consolidando a etiqueta.
As fontes históricas e as referencias periodísticas recollen mencións ao alcume na primeira metade do século XX, aínda que con distinta carga semántica segundo a época. Nalgúns momentos foi un mote xocoso ou despectivo empregado por rivais, noutros transformouse en símbolo de pertenza. Ese vai e vén entre a burla e o orgullo é habitual nos alcumes urbanos: a comunidade réinterpretaas ata convertelos en distintivos que, aplicados ao fútbol, adoptan un compoñente festivo e visual.
O salto do apelativo dende a rúa ao estadio produciuse de forma gradual e en boa medida polo poder imitación da afición. As bandeiras comezaron a aparecer nos anos nos que o fútbol moderno consolidou os seus rituais e a iconografía dos grupos ultras e de animación. Co paso do tempo, colocar unha bandeira turca na grada pasou de ser unha excentricidade a un xesto identitario; a imaxe, repetida partido tras partido, acabou naturalizándose entre espectadores e na imaxe do club.
A utilización de símbolos doutra nación para afirmar a propia identidade local non está exenta de tensións. Para algúns observadores, o uso da bandeira turca por parte de seguidores coruñeses é unha apropiación sen maior intención xeopolítica, unha forma de xogar coa etiqueta lingüística; para outros plantea interrogantes sobre estereotipos e exotización. En calquera caso, a inmensa maioría dos que exhiben a bandeira fano dende o cariño e o folclore futbolístico, sen pretensión diplomática.
Na era das redes sociais, a imaxe do seguidor coruñés coa media lúa e a estrela multiplicouse e alimenta tanto o orgullo como a sorpresa dos visitantes. Aficionados e cronistas seguen comentando a súa orixe en tertulias, foros e reportaxes, onde afloran anécdotas familiares e versións diversas. Esa polifonía de explicacións é en si mesma parte da historia: o alcume perdura porque admite múltiples lecturas e porque funciona como emblema de comunidade.
Hoxe, máis que unha etiqueta pechada con un só sentido, chamar “turcos” aos coruñeiros é un exemplo de como os apelativos populares se transforman e sobreviven. Ten raíces no pasado, presenza na grada e capacidade para xerar debate; e, sobre todo, evidencia como a memoria colectiva e a cultura do fútbol entrelázanse para crear símbolos que, aínda que estraños á primeira vista, acaban por definirse como propios.
Te pode interesar:
