Rafael Jaén, director do informativo satírico de marionetas en Canal+ durante máis dunha década, presenta ata o 15 de marzo na feira Flecha de Madrid un conxunto de esculturas helicoidais no Centro Comercial Arturo Soria Plaza. As pezas, realizadas con madeira, pedra e óso, nacen dunha busca por visualizar a estrutura matemática que percibe na natureza e por mostrar esa beleza que non sempre é evidente a simple vista. A exposición chega despois dun proceso de traballo que se intensificou durante a pandemia e que converteu a súa afección nunha actividade pública sostida. Con elas, Jaén pretende que as formas transmitan movemento e sentido sen renunciar á materialidade dos seus soportes.

Jaén é coñecido pola súa etapa na televisión, onde dirixiu e produciu formatos que tiveron un amplo eco durante tres décadas, entre eles o espazo de guiñoles que satirizaba a actualidade política. Foi responsable de dar voz e ton a marionetas que se converteron nun referente da crítica televisiva nos anos posteriores aos noventa, un tempo complexo na política española. Esa traxectoria informativa e creativa evolucionou cara a un traballo escultórico que recolle a súa experiencia na busca da eficacia comunicativa, agora traducida en volume e textura.

As obras que mostra en Flecha comparten unha mesma familia formal: a hélice como principio de crecemento e articulación. Jaén traballa directamente a veta da madeira e as texturas da pedra, evitando ocultalas baixo capas de cor; prefire que o material conserve a súa presenza e que as liñas internas se perciban con claridade. Adoita solicitar a quen adquira as súas pezas unha fotografía da obra xa instalada no seu novo espazo, un xesto que revela o vínculo do autor co destino final das súas creacións e o seu interese por como dialogan cos contornos domésticos.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

A inspiración detrás desas formas procede de observacións sobre patróns naturais: a expansión logarítmica que describe a disposición das sementes nun xirasol ou a curvatura dalgunhas galaxias serven a Jaén como referencia conceptual. Para o escultor, esas relacións matemáticas condensan tanto orde como misterio, e a súa intención é traducilas en obxectos que parezan albergar movemento interior. Nas súas pezas, o xiro non é só un recurso estético senón un modo de suxerir procesos de crecemento e cambio.

Autodidacta no oficio, Jaén defínese tamén como carpinteiro, e gran parte do seu traballo deriva desa experiencia manual con ferramentas e superficies. Foi durante o confinamento cando decidiu dedicar máis tempo a esta faceta, e desde entón participou de maneira regular en mostras colectivas e individuais. Asegura que, aínda que goza do recoñecemento, cústalle desprenderse das obras; esa dificultade por separarse das súas pezas tradúcese nun coidado case artesán ata o último momento.

A feira Flecha, que se celebra no Centro Comercial Arturo Soria Plaza, acolle unha selección de galerías e artistas contemporáneos e será o marco onde o público poderá ver estas pezas ata o 15 de marzo. A ubicación nun centro comercial reflicte, segundo Jaén, a vontade de achegar a arte a audiencias menos habituadas ás salas convencionais, e de propiciar encontros imprevistos entre obra e espectador. A posta en escena das súas esculturas pretende aproveitar a luz e o espazo para enfatizar as sombras e o xiro de cada peza.

Na súa reflexión sobre o proceso creativo, Jaén explica que non busca fórmulas decorativas senón respostas a preguntas sinxelas: como se ordena a materia e como ese orde pode converterse en experiencia estética. O uso da hélice e a insistencia na textura responden a esa preocupación por evidenciar tanto a lei que rexe a forma como a memoria do material traballado. Para el, cada obra é un intento de decodificar o mundo natural e ofrecer ao observador a posibilidade de recoñecer patróns que, doutro xeito, pasarían desapercibidos.

A transición do director televisivo ao escultor que expón en Flecha ilustra unha carreira marcada pola curiosidade e a reinvención. Desde os platós ata o obradoiro, Jaén mantén o interese por contar e provocar unha ollada distinta sobre a realidade, agora mediante a forma e a materia. Quen se achegue á feira poderá comprobar como a súa linguaxe plástica conserva ese impulso comunicador, pero trasladado a un terreo onde a medida e a textura levan a voz.