Rossy de Palma, no Muelle Uno. / Gregorio Marrero

A súa traxectoria atravesa boa parte da cultura española das últimas décadas: desde A Movida madrileña ata o cinema de Pedro Almodóvar, pasando pola moda internacional e a arte contemporánea.

Pero Rossy de Palma rehúlle as lecturas solemnes sobre a súa propia carreira. Prefire falar de intuición, curiosidade e liberdade.

Aos seus 61 anos, asegura estar vivindo "a adolescencia da vellez", unha etapa que quere dedicar por completo aos seus propios proxectos.

Unha carreira marcada pola liberdade

A súa filmografía percorre case toda a cultura española desde os anos oitenta: a Movida, o cinema de Almodóvar, a moda, París… É consciente dese percorrido?

Non o pensara así. Pero si é certo que estou moi agradecida de ter vivido dous mundos: o analóxico e o dixital.

E sobre todo de ter vivido ese momento despois da ditadura, cando explotou a liberdade. Foi unha época moi especial, moi de improvisar, de "aquí te pillo, aquí te mato".

Eu construínme moi libre por dentro, con moita audacia e sen pedir permiso. Sempre pensei: se os dereitos son teus, para que os vas pedir? Cóllesos e xa está.

Teño moitos mantras así: "O que non chora non mama", "non hai lugar indigno senón comportamento indigno"… Esa transversalidade acompañoume sempre.

Relacións e amizade na arte

Ao longo da súa carreira traballou con moitas figuras importantes. Como se relacionou con elas?

Teño a sorte de non ser moi mitómana. Iso axuda moito, porque ves á persoa e non o que representa. Ves ao ser humano.

Ademais teño unha calidade da que me enorgullezo un pouco: comigo a xente quítase moito o caparazón. Fixen amizades moi profundas con persoas coas que quizais traballei só tres días.

Logo pasan cinco anos e cando as volves ver parece que non pasou o tempo. Son millonaria en amizades, millonaria. E iso é un privilexio.

A arte como refuxio e motor

A súa relación coa arte comezou moi cedo.

Si, eu comecei escribindo poesía con seis anos. Eran uns dramas tremendos (ri). Sempre digo que a poesía foi miña nai.

Despois o dadaísmo e o surrealismo foron os meus profesores de vida. A arte permitiume habitar unha fantasía porque ás veces a realidade non me gustaba demasiado… e agora gústame aínda menos.

Pero a arte ten algo marabilloso: non hai idade, non hai xénero, non hai fronteiras. É un territorio onde podes ser libre.

A pesar dese desencanto coa realidade, fala moito da beleza.

Claro, porque segue estando aí. A min aínda me emociona unha rosa, un solpor ou un amencer. As flores alucíname.

Penso en como unha semente se abre na escuridade da terra e logo aparece esa beleza. Hai tanta fermosura arredor…

Eu, por exemplo, abro o balcón en Málaga e vexo palmeiras. Onde hai palmeiras, son feliz.

Novas etapas e proxectos

Ten morriña doutras épocas?

Non son morriñenta. Teño unha parte melancólica pola poesía, pero non me gusta quedar ancorada no pasado.

O que hai que celebrar é o presente, o aquí e agora.

Cumpriu 61 anos e menciona que está nunha nova etapa.

Si, porque durante moitos anos vivín respondendo ao que me pedían. E agora decidín que esta década é a puberdade da vellez [ri].

Estou en plena adolescencia da vellez. Quero dedicarme a min mesma. Vou facer a miña primeira exposición como artista plástica en Canarias, onde amosarei fotos e autorretratos que nunca ensinara.

Tamén quero volver á música, á danza e á performance. Antes de abandonar o mundo artístico gustaríame pechar o círculo con todo iso.

Pero segue traballando como actriz.

Si, estou en 'Amarga Navidad' de Pedro Almodóvar e tamén en 'Día de caza', onde traballo con Carmen Machi e Blanca Portillo.

Son proxectos moi interesantes porque falan moito da contemporaneidade: desas persoas con poder que son cínicas, tramposas, hipócritas… e que desprecian ao outro. Estamos a velo todos os días.

Adoitase dicir que nos anos oitenta había máis liberdade. Está de acordo?

Non de todo. Eu creo que non eramos máis libres: eramos máis inconscientes. Agora hai máis conciencia.

Antes dicíanse cousas con moita frivolidade que hoxe sabemos que poden ser ofensivas. A lingua cambia e hai que actualizarse.

Pode que haxa cousas novas coas que non me identifique de todo, pero entendo que son necesarias.

Alguén dicía hai pouco que vostede é unha actriz “inimitable”.

Bueno, iso si pode ser verdade [Ri]. Eu nunca me cuestionei demasiado como son. Son así.

Pero tamén che digo unha cousa: eu respecto moito ás actrices, actrices. Por exemplo, Carmen Maura. Ela é unha actriz con maiúsculas.

Eu non me considero exactamente unha actriz. Son máis ben unha artista intérprete. Podo actuar, pero tamén podo facer performance ou calquera outra cousa.

Non son moi rigorosa nin moi estudosa. Teño unha cousa moi taoísta: fago o baleiro e desaparezo un pouco. Entón o personaxe chega e habítao.

Traballo moito coa intuición. Gústame o accidental.

Nalgún momento dixo que os artistas non deben crer no arte.

Claro. É coma se o cable se crease a electricidade. Nós non somos a arte: somos condutores. Canto menos importancia te das, mellor flúe.

Nos últimos anos falou tamén de momentos de dúbida sobre o papel da arte.

Si. Con todo o que está a pasar no mundo houbo un momento no que me sentín moi mal. Pensaba: para que serve o que facemos?

Pero logo a xente achégase e di: "Como me rin contigo", "Fixéchesme feliz con esa película". E decátaste de que o entretemento tamén é importante. Iso reconcilia moito.

E que sente cando alguén lle di iso?