Pedro Sánchez anunciou este mércores, durante a inauguración do I Foro contra el Odio en Madrid, a posta en marcha dun mecanismo destinado a rastrexar e cuantificar a chamada «huella del odio» nas plataformas dixitais. O xefe do Executivo explicou que a iniciativa busca facer visible como as redes sociais e os algoritmos contribúen á polarización e ao fomento de discursos de odio, co obxectivo de esixir responsabilidades e protexer a convivencia democrática. A presentación tivo lugar o 11 de marzo de 2026 e enmárcase nun paquete de medidas destinadas a regular o ecosistema dixital e a protección de menores.
O novo instrumento, bautizado como HODIO (Huella del Odio y la Polarización), impulsarase desde o Observatorio Español del Racismo y la Xenofobia e pretende combinar indicadores cuantitativos con revisións expertas para asegurar a representatividade dos seus resultados. Segundo o Goberno, os datos faranse públicos para que a sociedade coñeza que plataformas facilitan a difusión de contidos de odio e cales adoptan medidas eficaces para frealos. A intención é transformar un fenómeno ata agora opaco nun elemento medible e suxeito a debate público.
O paquete inclúe a prohibición do acceso a redes sociais a menores de 16 anos e unha reforma do Código Penal para tipificar como delito a manipulación de algoritmos con fins de desestabilización social. Ademais, o Executivo activou á Fiscalía para investigar posibles infraccións relacionadas coa xeración mediante intelixencia artificial de contidos sexualizados vinculados a menores e a súa difusión en liña. Estas medidas reflicten a vontade do Goberno de combinar instrumentos administrativos, penais e de vixilancia pública para abordar o problema.
Durante a súa intervención, Sánchez recorrEU á analogía da pegada de carbono e reivindicou a necesidade de medir o impacto social dos discursos hostís, ao tempo que criticou aquilo que denominou os «tecnoligarcas» por, na súa opinión, impor axendas e permitir espazos onde o insulto e o acoso preséntanse como opinión. O presidente defendeu que as plataformas deberán render contas polos contidos de odio que acollen e que a ferramenta servirá para distinguir entre quen combaten ese fenómeno e quen se benefician diso. O ton das súas declaracións subliñou a aposta do Executivo pola transparencia e a regulación das grandes empresas tecnolóxicas.
O deseño do sistema prevé a elaboración de índices que permitan ordenar as plataformas desde as que presentan maior presenza de odio ata as máis responsables, coa publicación periódica de informes accesibles ao público. Os responsables do Observatorio explican que a metodoloxía combinará análise de volumes, difusión, receptores e contexto, así como a valoración das políticas internas de moderación de cada compañía. Con esa información, o Goberno aspira abrir debates sobre cambios normativos e sobre incentivos para contornos dixitais máis seguros.
Para axilizar a tramitación das reformas relativas ás plataformas, o Executivo busca un atallo parlamentario que permita incorporar estas medidas no proxecto de lei de protección dixital aos menores que xa se tramita na comisión de Xustiza. A estratexia lexislativa divide os grupos políticos, e desde algunhas formacións xa se plantexaron dúbidas sobre o alcance das novas atribucións e os posibles efectos sobre a liberdade de expresión. Organizacións da sociedade civil e expertos en dereitos dixitais advirten de que calquera instrumento de control debe garantir salvagardas e transparencia no seu funcionamento.
A presentación de HODIO e o anuncio da reforma penal xa provocaron as primeiras reaccións no sector tecnolóxico, que reclama diálogo e criterios técnicos claros antes de someter os seus sistemas a ránkings públicos. Fontes empresariais sosteñen que a medición da «huella del odio» esixe definicións precisas e prudencia para evitar erros metodolóxicos que poidan penalizar iniciativas lexítimas. Na esfera política, os partidarios da iniciativa defenden que a visibilización é un paso necesario para frear a expansión de contidos que danan a convivencia.
O Goberno adiantou que os resultados do observatorio serán públicos e que o proceso se sustentará en criterios académicos recoñecidos, aínda que non facilitou un calendario detallado sobre a publicación dos primeiros informes nin sobre a entrada en vigor da reforma do Código Penal. Entre as tarefas pendentes figuran definir indicadores, establecer protocolos de colaboración coas plataformas e fixar límites xurídicos para a intervención estatal. A proposta abre un debate que nas próximas semanas implicará o Parlamento, empresas tecnolóxicas, expertos e organizacións sociais.
