Un estudo sindical realizado entre o 12 de decembro e o 20 de febreiro conclúe que só o 10% dos servizos ferroviarios Alvia que conectan Barcelona con Galicia cumpren a hora de chegada a Ourense, mentres que ata o 70% rexistran demoras superiores á media hora e case a metade superan a hora de retraso. O informe, elaborado polos sindicatos CGT e Alferro tras 60 días de seguimento, atribúe as demoras a deficiencias infraestruturais e a frecuentes incidencias en tramos concretos, o que converte a conexión directa nunha opción pouco fiable para viaxeiros e mercadorías.
O tramo máis problemático sitúase entre Valdeorras e a estación de Ourense, con puntos como Os Peares onde a velocidade queda limitada a 30 quilómetros por hora. Os autores do estudo recollen ademais episodios de vibracións intensas na vía e avarías graves, como o choque dun tren coa catenaria en Montefurado (Quiroga), incidente que obrigou a evacuar os pasaxeiros pola montaña e que puxo de manifesto a precariedade do material e da infraestrutura na zona.
Os datos reflicten un panorama de crecente irregularidade: algúns traxectos alcanzaron atrasos próximos ás tres horas e varios viaxes nin sequera chegaron a completarse, segundo sinalan os sindicatos. Esa situación, subliñan, incrementa a incerteza para usuarios que dependen do ferrocarril para traballar ou para conectar con outros servizos, e daña a credibilidade dunha liña concebida para vertebrar Galicia co resto do Estado.
En 2024, ademais, Renfe modificou as condicións de compensación por atraso, unha decisión que os sindicatos e os usuarios consideran un agravante. Antes do 30 de xuño dese ano, a compañía devolvía o importe total do billete a partir dunha hora de demora e o 50% desde os trinta minutos; a partir desa data, a indemnización íntegra só abónase a partir de 90 minutos e o 50% desde os 60, polo que as demoras habituais que rondan a media hora quedan fóra de compensación.
Ante esta realidade, a CGT reclama medidas concretas: propón separar os servizos de Galicia e Salamanca para evitar que a operación de dividir o tren en Burgos provoque atrasos acumulados, aumentar o mantemento e reactivar a antiga conexión con Bilbao e Irún, suprimida tras a pandemia. A reanudación dese enlace, sosteñen, podería ampliar a oferta comercial e aliviar a dependencia do servizo directo con Barcelona, que acumula perdas de tempo polas múltiples esixencias de itinerario.
Os pasaxeiros, segundo relatos recollidos no seguimento, optan con frecuencia por transbordar en Madrid, unha alternativa que, pese ao cambio, reduce o tempo total de viaxe ata en cinco horas fronte ao Alvia directo que pode prolongarse ata 12 horas e cuarto en condicións normais, sen contar os atrasos habituais. O resultado é unha migración de usuarios cara a rutas con maior fiabilidade que, á súa vez, penaliza a ocupación e a viabilidade comercial da liña directa.
Dende o punto de vista técnico, os problemas van máis aló do material móbil. Fontes ferroviarias consultadas polos sindicatos apuntan a un déficit de inversións na modernización da vía e na electrificación de tramos clave, así como á necesidade de actuacións urxentes en pasos conflictivos como Montefurado. A coexistencia de limitacións de velocidade, avarías recorrentes e eventos extraordinarios —incendios e roturas de catenaria— multiplica as causas de atraso e complica a planificación do servizo.
A suma destes factores arroxa un balance negativo para os usuarios e para a propia rede: perda de tempo, custos indirectos para empresas e viaxeiros e unha percepción de abandono de corredores esenciais para Galicia. A patronal do transporte e as administracións autonómicas e estatais aínda non concretaron unha resposta pública organizada; os sindicatos insisten en que, sen medidas urxentes de inversión e sen unha revisión da política de compensacións, a liña Barcelona-Galicia seguirá sendo pouco operativa e dificilmente recuperará a confianza de quen a utiliza a diario.
