O trío galego Tanxugueiras atravesa un momento no que a visibilidade pública choca coa tradición que sempre defenderon. Nunha conversa recente, Sabela Maneiro, Olaia Maneiro e Aida Tarrío fixeron un repaso ás luces e ás sombras do fenómeno que, en poucos anos, colocou a música folk de Galicia en escaparates nacionais e internacionais. Entre anécdotas de televisión, aperturas de museo e o regreso da pandeireta aos patios de recreo, o trío analiza como cambiou a súa vida —e a de moitas nenas— tras pasar por programas e festivais que multiplicaron o seu alcance.
O fenómeno e como cambiou as súas vidas
«Ti entras nun programa de televisión como o Benidorm Fest sendo unha persoa e saes sendo a mesma, pero a túa vida cambiou».
A participación en espazos mediáticos de alto impacto actuou como reaccelerador: pasar de tocar en salas pequenas da ría a encher auditorios e aparecer en pezas conmemorativas de institucións culturais foi vertixinoso. As tres posaron recentemente coa imaxe que lucirán este ano nunha peza histórica dun museo local dedicado á prensa; un xesto simbólico que certifica o salto do tradicional ao institucional. Cómpre lembrar que hai apenas unha década estes escenarios eran territorio case exclusivo doutros xéneros.
O ascenso non foi lineal. Segundo contan, chegaron a un punto no que a súa axenda se converteu nunha roda que non deixaba espazo para asimilar. Entre entrevistas, festivais e residencias artísticas, o grupo aprendeu a xestionar a presión mediática sen renunciar á esencia que lles deu identidade: a canción en galego, a pandeireta e as harmonías vocais herdadas da tradición. «Estamos vivas de milagre», recoñecen, asumindo o desgaste físico e emocional que supón tanta exposición.
A industrialles abriu portas, pero tamén plantexou preguntas: até que punto podían adaptar o seu son para chegar a máis oíntes sen perder autenticidade? A resposta foi unha mestura de prudencia e experimentación: conservar o núcleo tradicional e acompañalo con arranxos contemporáneos. Esa fórmula resultou tan poderosa que agora non só a súa música soa en festivais, senón que a pandeireta —instrumento considerado durante décadas menor ou anecdótico— recupera protagonismo en mans de mozas intérpretes.
Tradición, xénero e a pandeireta como símbolo
A afirmación do grupo —«nós eramos as raras; agora as nenas que tocan a pandeireta son as que molan»— non é unha simple anécdota. Fala dun desprazamento cultural: a normalización do galego na canción popular e a visibilización das mulleres como portadoras da tradición. Ao longo do último medio século, a música galega viviu ondas de reivindicación que foron contaxiosas: desde as primeiras bandas folk que recuperaban repertorios ata proxectos contemporáneos que os reinterpretan. Tanxugueiras aparece agora como herdeira e renovadora.
O impacto é visible nas aulas e nas redes sociais. Mestras e mestres de escolas municipais de música tradicional e nais contan que a demanda para aprender percusión e pandeireta aumentou; nenas que antes vían eses instrumentos como algo de feira agora tócanos con orgullo. Non é a primeira vez que un impulso cultural ten efecto pedagóxico, pero si é singular que ocorra ligado a unha estética feminista e a cancións na lingua propia da comunidade.
Detrás desa moda aparente hai debates: ¿celébrase a tradición ou estetízase? Para as integrantes do grupo, esa discusión ten matices. Elas reivindican que recuperar prácticas non é cosificalas: manter vivos os repertorios esixe investigación, respecto polas fontes e diálogo cos portadores máis veteranos. Nos seus concertos hai tempo para a festa e para o aprendizaxe; e, no seu discurso públic
