Donald Trump volveu criticar este mércores ao goberno español polo que cualificou de falta de colaboración e ameazou de novo con medidas económicas. As declaracións producíronse en Nueva York antes de que o presidente estadounidense partise cara a Kentucky, ao responder a preguntas da prensa sobre a negativa de Madrid a autorizar o uso das bases de Rota e Morón nunha eventual operación contra Irán. O rexeitamento español e as discrepancias sobre as aportacións á OTAN son, segundo Trump, a orixe do novo choque diplomático entre ambos os países.
O presidente falou brevemente cos xornalistas no aeroporto e sinalou que España non está a cooperar e que a xestión do Executivo é moi deficiente, segundo as súas palabras. Trátase dunha escalada verbal oito días despois doutra andanada pública na que xa lle reprochara a España por similar motivo. Naquela ocasión, o ton foi tamén duro e acompañou as críticas coa advertencia de consecuencias económicas.
A polémica intensificouse a semana pasada durante un encontro no Despacho Oval co canciller alemán Friedrich Merz, cando Trump reclamou con vehemencia aos aliados maior compromiso coa Alianza Atlántica. Nese acto, o presidente estadounidense arremeteu contra Madrid por non autorizar o uso de instalacións militares e reprochou o que considera contribucións españolas insuficientes á OTAN. Eses reproches espertaron unha notable reacción na escena europea e abriron unha fenda diplomática con España.
A orixe inmediata do conflito foi a negativa do Executivo español a permitir que as bases de Rota e Morón se usasen nunha eventual ofensiva estadounidense contra Irán, unha decisión que Madrid tiña comunicado públicamente. Trump vinculou esta decisión á súa percepción de deslealdade dentro da alianza e utilizou o caso para presionar por maiores aportacións. A cuestión das bases serviu ademais como catalizador dunha discusión máis ampla sobre obrigas e solidariedade entre aliados.
Na súa última intervención, o presidente norteamericano volveu poñer sobre a mesa a posibilidade de recortar o comercio con España como sanción pola súa actitude, aínda que nesta ocasión non recorreu á palabra «embargo» que chegou a pronunciar días antes. A ameaza de afectar o intercambio comercial acendeu a alarma en ámbitos diplomáticos e empresariais, conscientes de que calquera fricción sostida difícilmente quedaría circunscrita ao plano retórico. Analistas europeos advirten de que a escalada podería tensionar aínda máis as relacións transatlánticas.
Trump, que chegou a elogiar ao pobo español mentres ataca á súa clase política, centrou agora as súas críticas no liderado de Madrid e no goberno de Pedro Sánchez, ao que responsabiliza da negativa a cooperar. Esas palabras foron cualificadas nalgúns foros como desproporcionadas e provocaron reaccións de rexeitamento entre dirixentes comunitarios. O debate sobre as aportacións á OTAN e a xestión de bases militares adquiriu así unha dimensión política e simbólica maior.
A réplica da Unión Europea ás palabras de Merz e ás declaracións posteriores de Trump foi de rexeitamento en varios frontes, ao considerar inoportunas as tensións entre aliados nun momento de alta sensibilidade internacional. Aínda que non todas as capitais saíron a responder coa mesma intensidade, en Bruselas e en Madrid sublíñase a necesidade de manter canais de diálogo abertos para evitar que a discordia derive en medidas concretas. A diplomacia europea busca agora amortecer o enfrontamento para preservar a unidade en asuntos estratéxicos.
Fontes diplomáticas consultadas lembran que episodios como este non son inéditos na relación entre Estados Unidos e aliados da OTAN, pero con todo subliñan que a repetición de acusacións públicas e ameazas comerciais pode ter efectos duradeiros. O enfrontamento chega ademais nun momento no que a seguridade no Mediterráneo e as tensións con Irán requiren coordinación internacional. Nese contexto, expertos sinalan que a xestión política das diferenzas será clave para evitar unha crise maior.
Por agora, as palabras de Trump engaden un capítulo máis a unha secuencia de reproches e advertencias entre Washington e Madrid que terá consecuencias na axenda bilateral e atlántica. A medida que avance a semana agárdase que se concreten comunicacións formais entre embaixadas e que os gobernos intenten canalizar o conflicto por vías diplomáticas. A atención, en calquera caso, quedará posta en se as ameazas comerciais se traducen en medidas tangibles ou se prevalece a negociación.
