Un estudo publicado na revista científica Journal of Psychosomatic Research, con participación de médicos de familia do Centro de Salud público Ramón y Cajal de Alcorcón, conclúe que as persoas con trastornos mentais presentan unha maior mortalidade hospitalaria por ictus en España. A investigación analiza os ingresos por ictus no periodo 2019-2023 e compara os resultados cos do intervalo 2005-2009 para avaliar a evolución destas diferenzas. Os autores advirten de que, aínda que a mortalidade global mellorou na poboación xeral, esa tendencia non se trasladou de forma significativa ás persoas que padecen enfermidades psiquiátricas. O traballo sinala factores clínicos e socio-sanitarios que poderían explicar este desfase.
Para elaborar o estudo utilizáronse os rexistros do Conjunto Mínimo Básico de Datos xestionado polo Ministerio de Sanidad, abarcando todos os pacientes hospitalizados por ictus en España nos periodos analizados. Entre 2019 e 2023 contabilizáronse 311.528 ingresos por ictus, cunha mortalidade global do 14,4% durante a hospitalización. Os investigadores compararon os episodios e os desenlaces en pacientes con diagnósticos previos de depresión, ansiedade, esquizofrenia, trastorno bipolar e trastornos da personalidade fronte aos que non presentaban eses antecedentes. A extensión e calidade da base de datos permitiu realizar axustes estatísticos para intentar illar o efecto do trastorno mental nos resultados.
Os resultados amosan que a mortalidade por ictus isquémico foi significativamente máis alta en pacientes con esquizofrenia, trastorno bipolar e trastornos da personalidade, mentres que a mortalidade asociada ao ictus hemorráxico foi superior nas persoas que cursaban esquizofrenia. Estas diferenzas mantivéronse tras o control por comorbilidades e outras variables demográficas, segundo explican os autores. O diagnóstico psiquiátrico aparece así como un factor asociado a peor prognóstico durante a hospitalización por ictus. O estudo salienta que non se trata unicamente dun achado puntual, senón dunha tendencia observable no conxunto dos rexistros nacionais.
Ao comparar os periodos 2005-2009 e 2019-2023, os investigadores observaron unha redución significativa da mortalidade por ictus isquémico e hemorráxico na poboación xeral, o que reflite avances no diagnóstico e no tratamento agudo do ictus. Con todo, esa mellora non se reproducía de xeito significativo no subgrupo de pacientes con trastornos psiquiátricos. En concreto, non houbo unha diminución apreciable da mortalidade por ictus isquémico nas persoas con problemas de saúde mental nin da mortalidade por ictus hemorráxico nas que teñen depresión, esquizofrenia ou trastorno bipolar.
Os autores discuten varias explicacións posibles para estes resultados. Entre os factores apuntados figuran un peor estado de saúde previo ao ingreso, maior carga de comorbilidades cardiovasculares, un acceso máis limitado ou tardío á atención sanitaria e diferenzas na calidade da atención recibida. Tamén se considera o impacto potencial dalgúns tratamentos psicotrópicos que poden aumentar o risco vascular ou complicar a resposta ao tratamento do ictus. A combinación de factores sociais, médicos e terapéuticos podería contribuír a un peor desenlace neste colectivo.
Ademais das causas clínicas e asistenciais, o equipo investigador destaca mecanismos neurobiolóxicos que poderían influír na gravidade do ictus e na recuperación. Entre eses mecanismos figuran alteracións do eixe hipotálamo-hipófise-suprarrenal, disfuncións inmunolóxicas crónicas e cambios nos sistemas serotoninérxico e dopaminérxico, que poderían aumentar a vulnerabilidade vascular e modular a resposta inflamatoria tras o evento cerebral. Estas hipóteses subliñan a complexidade da interrelación entre trastorno mental e enfermidade cerebrovascular, e a necesidade de enfoques multidisciplinares para o seu estudo.
Fronte a estes achados, o estudo recomenda implantar medidas dirixidas a reducir as desigualdades no prognóstico do ictus. Os autores abogan por protocolos de atención específicos que garantan un abordaxe integral das persoas con trastornos mentais, desde a prevención primaria de factores de risco ata o acceso rápido a tratamentos agudos e a rehabilitación posterior. O comunicado do Goberno rexional que recolle a investigación tamén ressalta a urxencia de mellorar a coordinación entre servizos de saúde mental e atención neurolóxica para asegurar unha atención máis equitativa.
A investigación, que contou con colaboración de profesionais do Servicio de Neurocirugía del Hospital de La Princesa, engade evidencias sobre a necesidade de políticas sanitarias que atendan as particularidades dos pacientes psiquiátricos fronte ao ictus. Ante a carga que supón o ictus como causa de mortalidade e discapacidade, os autores chaman a afondar en liñas de investigación que permitan deseñar intervencións específicas e a monitorizar de forma continua os resultados clínicos neste grupo. Reducir a fenda nos desenlaces non só é un reto clínico senón tamén unha obrigación de equidade no sistema sanitario.
