Un traballo encargado polo Ministerio de Defensa e publicado polo Centro Superior de Estudios de la Defensa Nacional (CESEDEN) fai un ano adiantou escenarios que hoxe se amosan máis plausibles: a escalada militar contra Irán podería acelerar unha resposta que leve ao réxime a recorrer ao terrorismo internacional e a reforzar a súa aposta pola arma nuclear. O documento, actualizado o 13 de xaneiro de 2025, foi recuperado por altos mandos do Estado en Madrid a medida que os ataques na rexión intensificaron as tensións. O informe, elaborado antes da actual fase aberta de hostilidades, analiza a estratexia iraní e as súas posibles reaccións ante ofensivas externas.

No núcleo do estudo subliñase que a estratexia da República Islámica articúlase sobre a premisa de garantir a supervivencia do réxime. A análise describe catro piares que sosteñen esa estratexia: unha rede de grupos afíns na rexión, un programa de mísiles e vehículos aéreos non tripulados, un programa nuclear en desenvolvemento e unha capacidade de actuar no exterior mediante atentados selectivos ou grupos de choque. Entre os aliados que conforman esa rede sinalanse organizacións como os hutíes en Yemen, Hezbolá en Líbano e movementos armados en Gaza, configurando o que o autor identifica como un “eixe” de influencia.

O informe advirte que as dúas primeiras patas —as milicias aliadas e o arsenal de mísiles e drones— quedaron danadas pola ofensiva sostida de Estados Unidos e Israel, así como polas operacións militares en Líbano e polas eliminacións selectivas de líderes deses grupos. Esa degradación podería, segundo o documento, empurrar Teherán a cambiar de táctica: se diminuísen as súas capacidades por delegación, buscaría alternativas que non dependan tanto de intermediarios. Esa dinámica explica a crecente preocupación por unha escalada menos visible pero máis perigosa para a seguridade internacional.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

Coas opcións asimétricas máis limitadas, o CESEDEN sitúa en primeiro plano dous riscos: un reforzo do programa nuclear como garantía última de disuasión e unha volta cara a operacións terroristas no exterior para castigar ou intimidar adversarios. A análise apunta que, se Irán percibe unha ameaza existencial, o custo político interno de ceder ante a presión externa pode ser tan alto que o réxime prefira investir en capacidade nuclear ou en atentados que desestabilicen aos seus opoñentes fóra do fronte directo.

O autor do estudo, David Poza Cano, aparece identificado no texto como enxeñeiro industrial e especialista en mercados enerxéticos vinculado anteriormente ao Instituto para la Diversificación y Ahorro de la Energía (IDAE), ademais de analista en materia de terrorismo e defensa. O seu informe, revisado e posto a disposición do CESEDEN en xaneiro de 2025, gañou relevancia en despachos oficiais pola coincidencia entre as súas advertencias e a evolución dos acontecementos. O traballo combina análise estratéxica con consideracións sobre loxística, capacidades militares e efectos xeopolíticos.

En Madrid, fontes consultadas por este diario confirman que o documento converteuse nunha peza de consulta para avaliar riscos e calibrar respostas. Entre as preocupacións figuran a protección de cidadáns e activos españois na rexión e en Europa, así como o impacto sobre os mercados enerxéticos e as rutas comerciais. A posibilidade de atentados ou accións encubertas fóra de Oriente Medio obriga a reavaliar medidas de seguridade e cooperación internacional.

O informe non se queda no diagnóstico: propón repensar a combinación de instrumentos militares, diplomáticos e económicos para non forzar unha dinámica que reforce as opcións máis perigosas de Teherán. Recomenda, segundo a lectura que fan agora os responsables, articular unha estratexia que combine contención e alternativas de desescalada, e reforzar o intercambio de intelixencia con aliados para detectar e neutralizar ameazas extraterritoriais. Tamén insiste en prepararse para un horizonte no que a proliferación ou o terrorismo internacional sexan riscos reais.

A publicación plantea, en definitiva, que as decisións de hoxe poden condicionar a seguridade global durante anos. Coa guerra xa instalada na rexión, o estudo do CESEDEN ofrece unha lectura que moitos ven como unha advertencia: a erosión das capacidades por delegación pode empurrar Irán a xogar as súas últimas bazas, con consecuencias impredecibles para Europa e para España. A chamada á prudencia e á coordinación internacional impónse, mentres os responsables políticos revisan documentos que fai apenas un ano parecían proxeccións lonxanas e hoxe encaixan na realidade.