A empresa viguesa Insati Innovations está probando en centros de Afaga un sistema de realidade virtual chamado inmeRsiVa para a estimulación física e cognitiva de persoas maiores e pacientes con demencias leves ou moderadas. Nun ensaio realizado no Centro de Innovación Afaga Alzheimer (CIAG) e autorizado polo comité ético do Sergas, o 75% dos participantes do grupo experimental mellorou as súas capacidades cognitivas tras tres meses e medio de intervención. O proxecto combina contornos gráficos inmersivos e seguimento de datos co obxectivo de validar clinicamente a ferramenta e preparar a sá expansion internacional. Os impulsores defenden que a tecnoloxía permite involucrar máis ao usuario e facilita a participación sen necesidade de mandos complexos.
O estudo enmarca nunha colaboración estable entre Afaga e a empresa viguesa que comezou en 2019. Insati decidiu hai dous anos apostar pola realidade virtual para abordar tanto a estimulación cognitiva como a actividade física en persoas con trastornos neurodexenerativos. Os ensaios en Galicia forman parte dunha batería de catro estudos deseñados para avaliar eficacia e seguridade en contornas sociosanitarias.
Un dos casos que ilustran o potencial da ferramenta é o dun participante que, inmerso nun paisaxe sonoro e visual de alta resolución, evocou un recordo relacionado coas Illas Cíes e un naufraxio que sufrira con outros compañeiros. Ese dato, recollido polos profesionais do CIAG, ofréu información clínica útil sobre a memoria autobiográfica do usuario e sobre a capacidade da intervención para activar recordos perdidos ou inaccesibles noutras circunstancias.
Deseño do ensaio e resultados preliminares
No ensaio controlado, o grupo experimental realizou sesións coas gafas de realidade virtual inmersiva e actividades deseñadas para estimular distintos dominios cognitivos. As sesións empregaron contornos interactivos e tarefas que, segundo os desenvolvedores, resultan máis intuitivas sen necesidade de mandos; o usuario interactúa co espazo virtual e responde a retos adaptados ao seu nivel. Tras tres meses e medio de aplicación, o equipo constatou melloras significativas no 75% dos participantes do grupo experimental en comparación co grupo de control.
A aprobación do comité ético do Servicio Gallego de Salud (Sergas) avalou o deseño e os procedementos do estudo, que inclúe seguimento da tolerancia, da seguridade e da adherencia dos usuarios. Ademais do impacto cognitivo, os investigadores monitorizaron indicadores de benestar e resposta emocional durante as sesións, aspectos clave para valorar a aplicabilidade en centros sociosanitarios.
Iria Ollero, enxeñeira biomédica responsable do proxecto en Insati, subliña o papel da inmersión sensorial na resposta dos participantes.
«O usuario sumérxese nun mundo, abstraese e involúcrase máis nas actividades; a interacción é máis natural e, en moitos casos, xorden recordos ou reaccións que non aparecen en terapias convencionais»
Tecnoloxía, datos e proxección internacional
InmeRsiVa combina dous grandes liñas de intervención: unha orientada a xogos serios con compoñentes lúdicos para exercitar a memoria, a atención e as funcións executivas, e outra dirixida a exercicios de estimulación física adaptados á capacidade motora dos usuarios. Paralelamente, o sistema recopila datos de rendemento e comportamento durante as sesións coa ambición de, no futuro, empregar eses rexistros para modelos predictivos de evolución clínica.
Os impulsores do proxecto sosteñen que a acumulación de datos permitirá personalizar as terapias e anticipar cambios na progresión da enfermidade, aínda que insisten na necesidade de máis ensaios e de anlises a longo prazo para confirmar esa posibilidade. A validación clínica en Galicia e os resultados iniciais levaron a Insati a contemplar a expansión internacional da ferramenta, sempre en colaboración con centros especializados.
Desde Afaga sinalan que a tecnoloxía non pretende suplantar a labor humana senón complementala, ofrecendo aos profesionais ferramentas adicionais para avaliar e estimular as persoas con demencia. Segundo o equipo do CIAG, a integración de solucións como inmeRsiVa podería contribuír a enriquecer os plans de atención e a ofrecer experiencias que melloren a calidade de vida de usuarios e coidadores.
O ensaio no CIAG continúa achegando datos e a empresa prepara os próximos pasos para ampliar a rede de centros onde implementar o sistema. A combinación de inmersión sensorial, deseño adaptado e anlise de datos sitúa esta iniciativa viguesa na confluencia da innovación tecnolóxica e a atención sociosanitaria a persoas con trastornos neurodexenerativos.
