O martes, o salón de plenos do Congreso acollerá o peche dunha loita que comezou nunha curva da Costa da Morte. Pilar Rosanes, afincada en Barcelona pero con raíces en Galicia, e o seu marido, Chus, escoitarán como unha proposta do Goberno pretende converter en delito condutas que hoxe son só infraccións. Pídeno polo seu fillo, Josep, atropelado na AC-442 en Dumbría en agosto de 2020 cando tiña 20 anos; o condutor foi condenado a dous anos de cárcere e non ingresou en prisión por carecer de antecedentes.
O accidente que o mudou todo
O 9 de agosto de 2020, un turismo que invadiu o carril contrario atropelou a Josep cando viaxaba en moto pola AC-442. Na sentenza constou que o vehículo circulaba a máis de 126 km/h nunha curva limitada a 70 km/h. A imaxe do mozo tendido no asfalto —un nome, unha vida, unha historia truncada— converteuse no punto de partida dunha mobilización que agora chega ao Congreso.
A reacción da familia non foi só persoal. Pilar transformou a dor en visibilidade: denuncias, encontros con asociacións de vítimas, presión mediática e campañas públicas. «Se con que só unha persoa que coñeza a historia de Josep o pensa dúas veces antes de arrancar o motor, xa terá valido a pena», repite nas súas intervencións. Segundo fontes próximas ao seu entorno, acudirán a Madrid coa mestura de esperanza e medo que deixa a perspectiva de escoitar debates técnicos sobre o que para eles foi unha perda humana irreparable.
A sensación de humillación que denuncia a familia non é excepcional en Galicia. Os tramos de alto risco, como algúns ramais da AP-9 ou estradas comarcais da costa, foron escenario de accidentes por exceso de velocidade nos últimos anos. Non é a primeira vez que vítimas piden man dura: a percepción de que a lexislación penal non encaixa coa gravidade de certos feitos alimenta unha demanda social sostida.
A reforma que chega ao hemiciclo
A iniciativa que se vota pretende rebaixar os umbrais que determinan cando o exceso de velocidade deixa de ser unha mera infracción administrativa para converterse en delito. O PSOE propón reducir de 80 a 70 km/h o limiar en vías interurbanas e de 60 a 50 km/h en urbanas. Baixo ese novo marco, circular a 190 km/h en autoestradas ou autovías —unha práctica que en tramos como a AP-9 pode darse con relativa frecuencia— sería delito con consecuencias penais reais.
Para Pilar, a reforma supón un paso, aínda que moderado. «É insuficiente, pero as actuais penas son humillantes para as vítimas», declara. O reproche céntrase na rigidez do Código Penal: ou prisión ou nada. A diferenza doutros países europeos, onde existe un abano sancionador —multas importantes, penas accesorias, sistemas de puntos máis severos— aquí a sensación de impunidade persiste cando o condenado non acumula antecedentes e a pena non se executa de forma efectiva.
«Non é rabia nin rancor, é xustiza», sostén Pilar antes do debate na Comisión de Seguridade Viaria.
Os xuristas consultados por este xornal subliñan que baixar os umbrais facilitaría o labor do Ministerio Fiscal e dos xuíces para cualificar condutas perigosas como delitos. Pero advirten tamén do risco oposto: a criminalización excesiva de condutas que, aínda que perigosas, poden responder a neglixencias non dolosas. A humidade nas estradas galegas, o trazado de curvas pechadas e a coexistencia de vehículos agrícolas e turismos fan que as circunstancias ambientais e temporais sexan relevantes á hora de tipificar.
Repercusións e próximos pasos
Se a reforma prospera, o sistema xudicial verá incrementadas as causas por condución temeraria ou por e
