O lector Francisco Domínguez Martínez reclamou nunha carta publicada o 12 de marzo de 2026 en La Región que Galicia —e por extensión o conxunto do Estado— abra un debate sobre a reorganización municipal para fusionar concellos de pequeno tamaño, argumentando motivos de eficiencia económica e mellora dos servizos. Na súa misiva, remitida desde Ourense, pide que a Xunta utilice a Lei de Réxime Local para iniciar, de oficio, procesos de fusión que configuren un novo mapa municipal similar ao que, segundo afirma, xa se presentou en setembro de 2024 para a provincia de Ourense. A proposta busca, segundo o autor, aforrar cargos públicos e destinar eses recursos a reforzar servizos en zonas rurais deprimidas.
Domínguez lembra que xa no século XIX se decretou a supresión de corporacións locais con menos de 50 veciños e subliña que hoxe seguen existindo máis de 700 municipios por baixo dese umbral. A partir desa comparación histórica, o autor analiza a realidade demográfica actual: case a metade dos municipios españois, o 49%, ten menos de 500 habitantes, e preto do 90% non alcanzan os 10.000, cifra que a Comisión Europea toma como referencia para un tamaño mínimo eficiente na xestión local.
O relato inclúe exemplos contundentes para ilustrar a fragmentación: hai concellos con apenas tres residentes e outros cuxa extensión se reduce a pouco máis que a superficie dun campo de fútbol, segundo o autor. Esa dispersión, sostén, multiplica custos administrativos e políticos sen traducirse necesariamente en mellores servizos para a cidadanía rural. Por iso propón impulsar fusións mediante a normativa autonómica, unha vía que permitiría á administración galega iniciar trámites sen depender exclusivamente de acordos locais.
No caso concreto de Ourense, o asinante alude a un estudo presentado a través de La Región que, de aplicarse, suporía a supresión de 72 alcaldías e a eliminación de arredor de 500 concellerías. Domínguez postula que eses cargos e os recursos asociados poderían reorientarse á atención sanitaria, transporte, educación e outros servizos básicos en comarcas con problemas de despoboamento. O argumento económico e a promesa de maiores recursos para os pobos constitúen o eixo central da súa petición.
A proposta recolle ademais unha lectura política: o peche de filas en torno á xestión eficiente require, na súa opinión, «sentido común e valentía», apelación directa a quen ocupan cadeiras municipais e aos partidos que gobernen nas comunidades autónomas. Para Domínguez, os beneficios da reorganización superarían as resistencias locais, posto que o aforro permitiría investir naquilo que realmente precisan moitas poboacións rurais, como infraestruturas e servizos sociais.
O debate sobre a fusión de municipios non é novo en España e voltou a cobrar vixencia a raíz da crise demográfica que sofren amplas zonas do interior. Organizacións internacionais e estudos académicos sinalaron a necesidade de analizar tamaños óptimos de administración local, pero os procesos de reordenación topan a miúdo coa resistencia emocional e simbólica que supón a perda de identidade municipal. Esa tensión entre eficiencia e arraigo local é un dos obstáculos que Domínguez recoñece, aínda que advirte que a inacción tamén ten custos.
Expertos consultados noutras ocasións por diversos medios sinalaron que os aforros non sempre son inmediatos nin automáticos: a integración de servizos e cadros de persoal require planificación, investimento inicial e acordos técnicos. Non obstante, admiten que en áreas con municipios moi reducidos a racionalización pode liberar recursos a medio prazo. En Galicia, como no resto das comunidades, a iniciativa plantexada dependería do encaixe legal, do consenso político e de mecanismos participativos que preserven dereitos e servizos.
A carta conclúe cun chamamento a que a Xunta lidere un proceso pioneiro en España que sente as bases dun novo mapa municipal, e suxire que a experiencia de Ourense pode servir de modelo. Se finalmente se impulsarasen estas reformas, a discusión non só versaría sobre números e aforros, senón tamén sobre como equilibrar eficiencia administrativa e protección da vida comunitaria no medio rural.
