As cidades non só se miden polas súas grandes avenidas ou polas súas cifras de turismo, senón tamén pola capacidade de resposta ante as fendas do seu propio tecido urbano. Na España actual, a proliferación de espazos abandonados en pleno centro histórico ou en zonas de transición converteuse nun síntoma difícil de ignorar. Cando a falta de acceso á vivenda empurra a determinados colectivos a ocupar inmobles en ruínas ou en proceso de reforma, a marxe para a traxedia redúcese ata case desaparecer. O pánico a un sinistro nestas condicións é unha constante que planea sobre moitos barrios, e a realidade, de cando en vez, confirma eses medos.
O perigo latente nos inmobles deshabitados
Cada certo tempo, os servizos de emerxencia das principais urbes galegas enfróntanse a situacións de risco extremo derivadas da presenza de persoas en edificacións inhabitables. O problema de fondo é estrutural. Cando un edificio queda baleiro á espera dun proxecto inmobiliario, dunha rehabilitación ou simplemente polo abandono do propietario, convértese nun imán para situacións de precariedade extrema. Quen accede a estes lugares carece das condicións mínimas de habitabilidade: non hai subministracións eléctricas seguras, as instalacións están obsoletas ou directamente destrozadas, e a presenza de materiais inflamables é a tónica habitual. Neste contexto, a temperatura pode ser o inimigo. O uso de lumes para quentarse, cociñar ou iluminar na ausencia de luz eléctrica é unha práctica estendida que multiplica o risco de incendios de forma exponencial.
O custo humano da marxinalidade
Alén do debate social sobre a ocupación, existe unha realidade sanitaria ineludible. As queimaduras representan unha das patoloxías máis dolorosas e complexas de tratar no ámbito hospitalario, e quen as sofre en contextos de exclusión social adoita chegar aos centros sanitarios nun estado de indefensión total. Na madrugada deste venres, un novo suceso volveu ilustrar esta crúa realidade na cidade olívica. Un grupo de persoas que pernoctaba no interior dun baixo dun edificio sen rematar sufriu as consecuencias directas dun lume que se orixinou no interior do inmoble. Os equipos médicos tiveron que atender e derivar a varios individuos, rexistrándose entre eles prognósticos de extrema gravidade debido á magnitude das lesións térmicas sufridas. O suceso, que puido rematar nunha catástrofe de dimensións moito maiores, reaviva o debate sobre a seguridade no entramado urbano.
A resposta dos servizos de emerxencia e o baleiro institucional
O papel de bombeiros, bombeiras e persoal sanitario é, unha vez máis, encomiable. A súa intervención rápida en escenarios caóticos evita que traxedias de menor escala se convertan en catástrofes irremediables. Porén, a extinción do lume e a estabilización das persoas feridas non pechan o círculo. Unha vez que as ambulancias abandonan o lugar e as lapas son sufocadas, o edificio segue aí, e o baleiro institucional que permitiu a situación inicial adoita permanecer intacto. Quen asume a responsabilidade da seguridade perimetral destes inmobles? Existe un control real por parte das autoridades municipais para garantir que os inmobles en obras ou abandonados non se convertan en trampas mortais? A normativa esixe medidas de seguridade, valados e vixilancia, pero a práctica demostra que o cumprimento é desigual.
A verdadeira medida dunha política urbana non se avalía nos plans de ordenación, senón en como se protexe a quen máis risco corre nas fendas do sistema.
O lume neste baixo abandonado é un síntoma, non a enfermidade. É o resultado da converxencia entre a especulación ou o abandono inmobiliario, a crise de acceso á vivenda, e a falta de redes de protección.
Únete a la conversación
Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.