Un parche fronte a un problema estrutural
En moitos concellos a atención continuada convertiuse nun termómetro da saúde do sistema primario. Cando os servizos fóra do horario habitual quedan sen cobertura, a primeira vítima é a accesibilidade para a poboación, sobre todo en áreas rurais e en concellos de menor tamaño. A decisión administrativa de activar un plan de incentivos para cubrir gardas busca precisamente atallar esas carencias, pero suscita dúbidas sobre se a medida vai corrixir o problema de fondo ou só apaciguar a tensión a curto prazo.
Que inclúe a proposta e a súa escala
A administración autonómica aprobou un paquete que contempla a creación de prazas e unha dotación económica para favorecer a prestación de gardas nos puntos de atención continuada (PAC). En cifras, prevénse algo máis de dúascentas novas prazas, das que aproximadamente a metade corresponden á medicina. Ademais, asignouse unha partida económica superior aos dez millóns de euros e propuxéronse incrementos retributivos orientativos para médicos e enfermeiras.
¿Que ámbitos pretende cubrir e que implicacións ten?
O obxectivo declarado é mellorar a dispoñibilidade de persoal en quendas non ordinarias, unha realidade cada vez máis crítica tras a implantación do horario laboral reducido e a persistente escaseza de profesionais sanitarios. A fórmula escollida combina contratación e estímulos económicos para o persoal que acepte gardas, coa esperanza de que a oferta sexa suficiente para garantir a continuidade asistencial.
«Se busca reforzar a cobertura das gardas mediante incentivos económicos e prazas específicas», explicou un responsable sanitario consultado para contextualizar a medida.
Análise: entre a urxencia e a sustentabilidade
Hai polo menos tres preguntas clave que deben plantexarse. Primeiro, ¿estes incentivos atraerán e reterán profesionais a medio e longo prazo, ou só incentivarán unha resposta puntual? Segundo, ¿como se distribuirán as prazas e os recursos para evitar concentracións en áreas xa mellor dotadas? E terceiro, ¿é suficiente a inversión anunciada para transformar a organización do servizo, ou será necesario revisar o modelo asistencial?
Experiencias noutras administracións suxiren que os estímulos económicos poden facilitar a cobertura inmediata pero non sempre resolven problemas como a dispersión poboacional, a carga administrativa ou a falta de relevo xeracional. Por iso, o éxito dependerá en boa medida da combinación de medidas: formación, potenciación da carreira profesional, quendas compatibles coa conciliación e plans específicos para atraer profesionais a entornos rurais.
Comparativas e antecedentes
Non é a primeira vez que unha rexión recorre a incentivos para cubrir servizos fóra do horario de consulta. As solucións máis exitosas adoitan ser as que integran políticas de retención (melloras laborais e formación continua) con cambios organizativos (agrupación de servizos, teleconsulta e reforzos temporais). Con todo, algúns intentos quedaron en solucións transitorias que non frearon a erosión das plantillas.
Impacto orzamentario e prioridades
Asignar recursos adicionais sempre obriga a priorizar. Destinar fondos a incentivar gardas implica decidir entre diversas demandas do sistema sanitario: investimento en atención primaria, reforzo dos hospitais comarcais ou programas de prevención. A partida prevista representa un esforzo tangible, pero cabe preguntarse se a estratexia financeira contempla seguimento, avaliación de resultados e axustes en función de indicadores de cobertura e de satisfacción cidadá.
Conclusión: máis preguntas que certezas
A iniciativa pode aliviar presións inmediatas nos PAC, pero o seu éxito non está garantido
