O concurso para adjudicar o servizo de autobuses urbanos de Santiago entrou na súa fase decisiva. Tras o peche do prazo de presentación de ofertas, o Concello confirmou que son cinco empresas as que pujan por un contrato que durará trece anos e ten un orzamento base de 137 millóns de euros. A alcaldesa, Goretti Sanmartín, anunciou onte os nomes das firmas e prometeu agilizar o proceso para que o acordo entre en vigor canto antes.
Cinco candidatos para renovar un servizo en precariedade
Na lista de aspirantes aparecen compañías con presenza consolidada en Galicia e no conxunto do Estado: Castromil (do grupo Monbus), Empresa Martín, Transportes Rober, a Unión Temporal de Empresas Stellae Urbano de Santiago —formada por Barraqueiro Transportes e Viaxes Peillet— e Vitrasa. A enumeración fíla a regidora compostelana nunha rolda de prensa, onde defendeu que a concorrencia é un síntoma positivo a pesar das polémicas que acompañaron ao expediente.
A tramitación non foi sinxela. Hai que lembrar que o pasado febreiro varios recursos contra os pliegos obrigaron a Raxoi a paralizar temporalmente a licitación. Foi o Tribunal Administrativo de Contratación Pública de Galicia (Tacgal) quen, ao desestimar eses recursos, permitiu retomar o concurso e ampliar o prazo para a presentación de propostas. Esa pausa xerou inquietude entre traballadores e viaxeiros, que levan anos sufrindo unha flota envellecida e avarías frecuentes.
«Temos que parabularnos e felicitar‑nos, porque a pesar de todas as reticencias houbo un interese importante dunha serie de empresas»
concluiu Sanmartín, nunha frase que recollía tanto satisfacción pola concurrencia como a conciencia da responsabilidade municipal. A alcaldesa insistiu na necesidade de proceder con celeridade: «Imos agilizar todo o posible para que os traballos na mesa de contratación sexan rápidos», dixo, e subliñou que o contrato é «absolutamente fundamental e necesario para a mobilidade da veciñanza de Santiago».
Alén da pugna empresarial, a cuestión técnica e de modelo organizativo resulta decisiva. O Concello lembra que se trata dun contrato de servizos, non dunha concesión; é dicir, adxúdicanse quilómetros de prestación que o propio Concello poderá axustar en función das necesidades. Esa fórmula, segundo Sanmartín, permite deseñar liñas alimentadoras para as zonas rurais, peza que os veciños levan anos reclamando.
Antecedentes dun proceso con prisas e demoras
Santiago chega a este punto tras unha década de queixas pola xestión do transporte. Non é a primeira vez que a renovación do contrato se atrasa; entre litixios administrativos, cambios nas esixencias ambientais e a urxencia por modernizar a flota, a cidadanía viviu anuncios e aplazamentos sucesivos. Os usuarios recordan avarías no pleno centro, mentres que o tecido rural denuncia a progresiva perda de conexións coa cidade.
Desde a Praza do Obradoiro ata as parroquias máis afastadas, a demanda dun sistema estable e sostible gañou peso na axenda municipal. Nese sentido, o orzamento de 137 millóns e a duración de trece anos aportan marxe para un plan a longo prazo, aínda que a concreción das inversiones —renovación de vehículos, accesibilidade, frecuencias e posible electrificación— quedará suxeita ao que marque o pliego e, despois, a proposta do adjudicatario seleccionado. A falta de confirmación oficial sobre os detalles técnicos, todo apunta a que a modernización da flota será unha prioridade.
Segundo fontes próximas ao proceso, a mesa de contratación do Concello xa prepara a análise pormenorizada das ofertas, que incluirá criterios económicos, técnicos e de calidade do servizo. O tempo apremia: os técnicos municipais son conscientes de que calquera atraso administrativo prolongará a situación de «servizo en precariedade» que describen os responsables da área.
A reivindicación de Busto e as implicacións para o rural
Nos últimos días cobrou especial relevancia a reivindicación da parroquia de Busto. Veciños e representantes municipais advertiron de que os pliegos iniciais non contemplaban a chegada do autobús a esa zona, o que deixaría a Busto como a única parroquia rural do concello sen servizo. A alcaldesa resolveu a polémica cun compromiso explícito: o futuro contrato fará posible que o autobús chegue a Busto e o trazado axustarase na práctica no momento da adjudicación.
É unha promesa relevante. En pobos como os das beiras do Sar ou os altos do concello, a falta de transporte público é un factor de despoboamento e de perda de servizos básicos. A fórmula elixida polo Concello —contratar quilómetros e non liñas preestablecidas— ofrece flexibilidade para reforzar rutas alimentadoras que conecten núcleo urbano e rural. Agora tocará comprobar como se traduce esa flexibilidade en frecuencias razoábeis e en horarios compatibles co emprego e a educación.
Tamén será necesario vixiar o equilibrio entre custos e servizo. Un contrato de trece anos esixe previsións de financiamento a longo prazo e garantías de mantemento. A este respecto, o goberno local apelou á colaboración dos servizos internos e, segundo admiten en privado, á procura de fondos complementarios, incluíndo programas europeos ou autonómicos, sen que polo momento haxa anuncios concretos.
Que vén agora e que se xoga Santiago
Coas cinco ofertas sobre a mesa, a próxima parada é a valoración técnica e económica na mesa de contratación. Se todo marcha coa celeridade anunciada pola alcaldesa, o proceso podería resolverse nos próximos meses, aínda que os prazos administrativos e posibles reclamacións aínda poden alargar o calendario. A falta de confirmación oficial sobre os tempos exactos, fontes municipais apuntan a que o obxectivo é firmar o novo contrato durante este ano para comezar a ver cambios tangibles en 2027.
A decisión trascenderá o puramente operativo. Do resultado dependerá a calidade do servizo diario de decenas de milleiros de compostelan@s e de quen vive nas parroquias. Tamén condicionará a sustentabilidade urbana: unha flota moderna e ben xestionada pode reducir custos a longo prazo, mellorar a accesibilidade no casco histórico —onde as rúas estreitas como a Rúa de San Pedro requiren vehículos adaptados— e contribuir á redución do tráfico privado.
En definitiva, trátase dun contrato con impacto na vida cotiá e na estrutura territorial de Santiago. A cidadanía, os traballadores do sector e os municipios rurais estarán atentos a cada paso do expediente. Se as previsións se cumpren, o novo modelo de transporte será unha das grandes obras silenciosas da próxima legislatura local; se non, a sensación de que o servizo funciona «a parche» persistirá. Por agora, o Raxoi promete dilixencia e as cinco empresas preparan os seus argumentos para convencer á mesa de contratación.
Fonte: O Correo Galego.
