A directora xeral de Planificación e Ordenación Forestal, Luisa Piñeiro, anunciou esta semana que a Xunta axilizará os trámites para substituír piñeiros que resulten non viables a causa da chamada «banda marrón». A declaración, adiantada pola propia consellería, chega cando técnicos e concellos do norte de Galicia alertan dun deterioro crecente en pinares de comarcas como A Mariña, Ortegal e as ribeiras do Eume.
Que é a «banda marrón» e onde golpea con máis forza
O termo instalouse nas conversas entre gardas do monte, enxeñeiros de montes e propietarios: describe franxas de pinar con brotación deficiente, perda progresiva de masa foliar e, en casos avanzados, exemplares que deixan de ser aproveitables. Non é un problema uniforme: aparecen focos en ladeiras húmidas e en cotas medias, pero tamén en rodais de repoboación recente onde a resistencia dos exemplares é baixa.
A afección non se circunscribe a unha soa provincia. En O Valadouro e Burela detectáronse rodais afectados xunto a fincas de explotación mixta; en Ortegal, a fragmentación da propiedade complica diagnósticos e actuacións; e nas áreas próximas ao río Eume, co seu microclima atlántico, os técnicos chaman a atención sobre como a humidade pode acelerar a sintomatoloxía. Moraña, municipio de orixe de Piñeiro, aparece agora na biografía da responsable que coñece o monte desde a praxis e non só desde os despachos.
A Xunta anúncia, ademais, a próxima publicación dunha instrución que matizará as excepcións á moratoria sobre plantacións de eucalipto, unha peza clave para saber con que especies poderán replantarse os ocos deixados polos piñeiros mortos ou non viables.
«Axilizaranse os trámites para substituír piñeiros que non sexan viables pola banda marrón» —dixo Piñeiro na súa intervención—.
Entre a urxencia produtiva e a prevención ambiental
No terreo, as decisións non poden agardar. Propietarios de pequenas parcelas sinalan que unha morte masiva de exemplares supón a perda dunha colleita agardada e da posibilidade de financiamento para actuacións futuras. Serrerías locais e obradoiros de transformación xa advirten de que a calidade da madeira podería baixar se non se retiran e xestionan con criterio os rodais afectados.
Ao mesmo tempo, existe unha preocupación lexítima polo uso do eucalipto como saída rápida. A moratoria que regula a súa expansión foi deseñada para frear plantacións masivas que marcaron o monte galego durante décadas e que estiveron vinculadas a debates sobre lumes e biodiversidade. A instrución que prepara a dirección xeral debe concretar supostos taxados —afectacións técnicas demostradas, ausencia de alternativas locais, responsabilidade de rexeneración— para evitar que a excepción se converta en norma.
Os técnicos insisten en que calquera intervención debe levar aparellado un plan de seguimento: análises fitosanitarias antes e despois da retirada, control de pragas potenciais e unha planificación das especies de substitución que inclúa, sempre que sexa viable, alternativas autóctonas ou mesturas que aumenten a resiliencia do monte.
Repercusións municipais e loxísticas
Alcaldes e responsables de comunidades de montes trasladaron á Xunta a necesidade de apoio técnico e económico. A retirada de arborado enfermo esixe maquinaria especializada, plataformas de traballo en ladeira e transporte que, en moitos casos, encarecen a intervención por riba do valor da madeira extraída. En comarcas con titularidades fragmentadas, organizar cortas e replantacións colectivas require tempo e acordos entre comuneros, unha labor na que os concellos agardan apoio institucional.
A prevención de lumes forma parte do debate. A
