Da protesta á pregunta maior: que modelo de produción quere a sociedade?
Cando as imaxes de piquetes fronte a industrias aparecen nos informativos, adoita percibirse o conflito como un episodio puntual entre produtores e plantas. Con todo, detrás desas mobilizacións hai unha pregunta de fondo que afecta á viabilidade de centos de explotacións e ao futuro de miles de familias rurais: pode sobrevivir un sector primario que ve baixar o prezo da súa materia prima ao tempo que se incrementa a competencia na orixe?
Os cortes e concentracións en torno a fábricas lácteas, que nos últimos días tiveron un carácter máis visible, son o síntoma máis inmediato. Representantes do movemento agrario subliñaron que, ademais do axuste nas renovacións contratuais que ofrecen as industrias, están a detectar a chegada de camións cisterna con leite procedente doutros países comunitarios a prezos inferiores, o que complica aínda máis a negociación na orixe. Esa combinación —presión á baixa sobre os contratos e maior oferta internacional competitiva— está a tensar a cadea ata o punto de facer inviables moitas ganderías de pequena e mediana dimensión.
Un problema estrutural con raíces nas políticas europeas e comerciais
O actual desequilibrio non nace da noite ao día. A liberalización do mercado europeo e a desaparición de mecanismos que antes regulaban a produción a escala comunitaria xeraron períodos de sobreoferta e volatilidade de prezos. A isto súmase a concentración de poder nalgúns eslabóns da cadea: procesadores e grandes superficies dispoñen de maior capacidade de negociación fronte a ganderías fragmentadas, o que se traduce en contratos con fórmulas e prezos que moitas veces non cobren os custos reais de produción.
As consecuencias non son só económicas. Cando se volve insostíbel manter unha explotación aparecen efectos colaterais no territorio: abandono de terras, perda de empregos e debilitamento de servizos en áreas rurais. Ademais, reséntense elementos clave na relación entre produción e consumidor, como a trazabilidade e a confianza na procedencia do alimento.
«Se non cambian as regras, moitas ganderías desaparecerán e con elas un modo de vida e un paisaxe que sustentaron Galicia durante décadas.»
Opcións de política pública e medidas a considerar
Ante este panorama, as medidas paliativas —mobilizacións, campañas puntuais de sensibilización ou axudas temporais— non abastan. Desde o punto de vista público e colectivo, hai varias vías que poderían explorarse ou reforzarse:
- Máis transparencia na cadea: esixir etiquetado claro de orixe e desglose do prezo para que o consumidor entenda canto recibe o produtor e canto retén a distribución.
- Fortalecemento da negociación colectiva: promover cooperativas e organizacións de produtores que poidan negociar condicións máis equilibradas fronte aos grandes compradores.
- Revisión da contratación: introducir cláusulas de revisión de prezos vinculadas aos custos de produción e a indicadores públicos para evitar rebaixas unilaterais nas renovacións.
- Compra pública responsable: priorizar nos contratos institucionais o leite de proximidade, o que pode fixar unha demanda sostible e reconducir prácticas do mercado.
- Controis sobre prácticas comerciais desleais: reforzar a aplicación da normativa que prohibe imposicións inxustas na cadea alimentaria e sancionar incumprimentos.
Comparacións e leccións noutros contextos
Mobilizacións similares repetíronse noutros países europeos cando os prezos caen por debaixo dos custos. Neses episodios víuse que as solucións máis dura
