Xunta e deputacións vivo enfrontamento sobre competencias e diñeiro. O Executivo autonómico incluiu no anteproxecto dunha futura lei a obrigación de destinar o 20 % dos recursos provinciais a un plan de cooperación para repartir entre os concellos, ademais de habilitar mecanismos para vixiar e restrinxir o endebedamento das corporacións provinciais. A medida, que afectará ás 4 deputacións galegas, reactiva unha vella polémica sobre a autonomía provincial e a gobernanza local.

Obligacións de gasto: que cambia e como se aplicará

A principal novidade do texto que se tramita na Xunta é a esixencia de que unha quinta parte do orzamento de cada deputación vaia a un fondo provincial de cooperación. Ese plan articularase como unha liña orzamentaria obrigatoria cuxo obxectivo, segundo explican desde o Goberno galego, é asegurar transferencias estables aos concellos con maior necesidade financeira, especialmente os da Galicia rural e costeira.

Na práctica, as deputacións deixarán de ter plena discrecionalidade sobre parte das súas partidas: os equipos de goberno deberán consignar ese 20 % nos seus orzamentos e xustificar o seu reparto segundo criterios que o Executivo pretende fixar por lei. Fontes próximas ao deseño do proxecto mencionan criterios de poboación, despoboación, grao de envellecemento e nivel de renda municipal.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

O anteproxecto, ademais, incorpora un capítulo financeiro que contempla a supervisión das contas provinciais: a Xunta esixirá remitir informes periódicos sobre a evolución da débeda e poderá impoñer límites a novas operacións de crédito se detecta desequilibrios. Este control plantexase como un freo a prácticas que, segundo o Executivo, remataron por trasladar tensións orzamentarias aos municipios.

No Parlamento galego, durante un pleno recente no que estiveron presentes o presidente da Deputación da Coruña, Valentín González Formoso, e o conselleiro de Presidencia, Diego Calvo, a proposta xerou debate e reproches entre a bancada autonómica e os representantes provinciais. Segundo asistentes á sesión, a oposición calificou a iniciativa de intervencionista; o Goberno defendeu que se trata de coordinar políticas públicas e garantir equidade entre concellos.

Antecedentes: a batalla polas competencias e a memoria histórica dos concellos

Non é a primeira vez que a relación entre a Xunta e as deputacións se tensiona polo control orzamentario. Ao longo da última década, episodios de recortes, plans de axuste e a redistribución de competencias tras a crise financeira deixaron unha percepción de estreitamento de marxes para as corporacións provinciais. Cabe lembrar que as deputacións exercen en Galicia funcións tradicionais en estradas comarcais, servizos sociais de proximidade e cooperación aos concellos pequenos que, en moitos casos, carecen de capacidade técnica e financeira propia.

A insistencia do Executivo en regular o destino dos recursos responde, en parte, a esa historia. Desde a Xunta argúese que unha maior centralización de criterios evita disparidades inxustificadas entre concellos; desde as deputacións réplicase que a medida reduce a capacidade de resposta local e desdibuixa responsabilidades políticas ante os electores. En concellos como Carnota ou Sarria —citado con frecuencia por técnicos das provincias da Coruña e de Lugo polas súas necesidades demográficas— a chegada de fondos provinciais foi nalgúns casos a única vía para manter servizos básicos.

Tamén hai un compoñente político: varias deputacións están gobernadas por formacións distintas á que domina a Xunta. A obrigación de destinar recursos a un fondo de reparto e o reforzo da vixilancia sobre a débeda poderían de