O mercado municipal de Quiroga Ballesteros, un dos recintos comerciais con máis solera da cidade de Lugo, vivía este martes unha despedida que poucos clientes viran chegar. Pechaba as súas portas o posto de produtos autóctonos coñecido por todos como a tenda de Lola, un negocio que levaba medio século funcionando e que ostentaba a condición de local decano das instalacións. Detrás do peche, unha xubilación: a da muller que rexentaba o negocio desde facía anos, á que os clientes de toda a vida seguen a chamar polo nome da súa nai, a fundadora, sen que ela se moleste xamais en corríxeles.
Muller e fillo da mesma casa
Quen deixa o posto é Ascensión Fernández, de 67 anos, que tomou o relevo da súa nai cando esta se retirou. A súa familia arropouna este martes no último día de actividade, un xesto que di moito do que este negocio significou non só para a cidadanía que compraba nel, senón para quen o mantiveron vivo durante cinco décadas. Non é calquera adeus. É o peche da transacción comercial máis antiga dun mercado que viu pasar xeracións enteiras de compradores lucenses.
Os seus sentimentos, como ela mesma recoñece, están divididos. Por un lado, a pena de abandonar un lugar que ocupou a maior parte da súa vida. Por outro, as ganas de dispor por fin de máis tempo libre, algo que o traballo diario nun posto de mercado apenas permite. Pero se hai algo que lle pesa de verdade, di, é deixar un negocio que a súa nai levantou da nada e que soubo construír unha clientela tan fiel que descendentes dos primeiros compradores seguían a acudir ao posto décadas despois.
A historia empezou moito antes, en Santa Eulalia de Bóveda
Convén recordar que a raíz desta historia vai máis alá do propio mercado. Dolores, a fundadora, está a piques de cumprir os 92 anos. E o seu vínculo coas instalacións municipais viña de moi atrás: de nena acudía xa ao mercado xunto á súa nai para vender os produtos da casa, que traía desde a súa parroquia natal de Santa Eulalia de Bóveda, a uns quince quilómetros da capital lucense.
Aquela ir e vir dunha nena con mercadoría da aldea terminaríase forxando, cos anos, nun posto propio dentro do recinto. Medio século despois, o negocio continuaba a ofrecer produtos autóctonos, eses que durante décadas atraeron a compradores que acabaron por se converter en habituais e que lles transmitiron aos seus fillos e fillos dos seus fillos o costume de pasar polo posto. A cifra fala por si só: dúas xeracións dunha mesma familia á fronte, e varias xeracións de clientes ao outro lado do mostrador.
O valor dos negocios que aguantan
Poucas veces un peche comercial condensa tanto tempo compartido. A tenda de Lola non era só un punto de venda de produtos da terra dentro do mercado de Quiroga Ballesteros; era un anaco de memoria cotiá de Lugo, deses que non aparecen nas estatísticas de comercio pero que estruturan a vida dunha praza de abastos. Quen frecuenta mercados municipais sabe que estes lugares sostéñense tanto polo xénero como polos vínculos que se tecen entre postos e compradores, e que cada peche veterano debilita unha parte desa trama.
O adeus deste martes deixa tamén unha pregunta no ar sobre o futuro do recinto: que espazo ocupará agora o local e que tipo de comercio tomará o testemuño de medio século de produtos autóctonos. O certo é que as prazas de abastos cambian, e non sempre na mesma dirección que os seus clientes máis antigos desexarían. Por iso, máis alá da despedida, o exemplo desta familia merece atención: unha nena de Santa Eulalia de Bóveda que vendía xunto á súa nai construíu un negocio que durou cincuenta anos. Cantos comercios de hoxe poden aspirar, cos ventos que corren, a semellante traxectoria? Aí está, quizais, a verdadeira lección deste adeus.
