Mercè Boada: o 60% dos casos de alzhéimer son mulleres

8M | Día Internacional das Mulleres
A neuróloga Mercè Boada, directora médica de Ace Alzheimer Center Barcelona. / JORDI COTRINA

A neuróloga Mercè Boada, directora médica de Ace Alzheimer Center Barcelona, reflexiona en EL PERIÓDICO sobre o prexuízo de xénero que atravesa a enfermidade de alzhéimer con motivo do Día Internacional das Mulleres, este 8 de marzo.

Incidencia e diagnóstico do alzhéimer

¿O alzhéimer afecta por igual a homes e mulleres?

Cando miramos a incidencia, é dicir, os casos novos, máis ou menos é similar entre homes e mulleres.

Pero cando vemos os diagnósticos e as persoas que chegan a consulta, si que hai un predominio feminino: aproximadamente un 60% son mulleres e un 40%, homes.

E a escala global tamén se observa algo parecido: arredor dun 60% e 65% dos diagnósticos son en mulleres.

O papel das mulleres como coidadoras

E a que se atribúe ese predominio?

Non o sabemos ben. Non hai unha explicación única.

Pero desa cifra sae un dato importante: dise que o alzhéimer é ‘unha enfermidade feminina’ non só porque hai máis mulleres diagnosticadas, senón porque, ademais, a maioría dos coidadores son mulleres.

Non só hai máis mulleres coa enfermidade, senón que tamén son elas, maioritariamente, as que coidan.

Quen asume o coidado na práctica?

Hai unha xerarquía moi clara. A primeira coidadora adoita ser a esposa. A segunda, a filla maior.

E a terceira, moitas veces, é a muller do fillo maior. Isto víuse nun estudo da Mediterranean Alzheimer Alliance, onde participaron mulleres de distintos países do arco mediterráneo.

O patrón era moi semellante. Nalgúns lugares era aínda máis marcado.

Por que este peso recae tanto nas mulleres?

Porque culturalmente ás mulleres ensináronnos a coidar da casa, dos fillos, dos maiores.

O problema é que, ao mesmo tempo, as mulleres entraron de cheo no mundo laboral. E entón xurde a pregunta: ¿quen coida?

Ese reparto da carga non se cambia dun día para outro, é un cambio cultural. E ademais hai un compoñente de estigma e culpa: a idea de que, se unha muller non coida, é mala nai, mala filla ou mala esposa.

Iso pesa moitísimo.

Si, e con situacións duras. Escoitamos casos de mulleres que dicían: «Eu quería separarme, pero agora díxenme que o meu marido ten demencia e por un tema moral e ético quérome quedar a coidalo».

Tamén vimos situacións moi xenerosas e complexas de familias reconstituídas, onde a parella actual e a exparella acaban coordinándose polo coidado.

Soidade e autonomía en mulleres con demencia

Que pasa coas familias onde non hai un coidador?

Cando se recibe o diagnóstico, non sempre queda claro quen asumirá o papel de coidador.

Hai un grupo considerable de persoas con demencia moi leve na cuxa familia non se identifica coidador ou directamente non o teñen.

E cando miramos dentro dese grupo, aparece algo chamativo: unha parte importante son mulleres que viven soas.

Mulleres con demencia que seguen funcionando de xeito autónomo, ás veces sen pedir axuda, porque están acostumadas a xestionar a casa, a comida, as compras…

O que estas mulleres fan é reducir a complexidade do día a día: ceas sinxelas, rutinas moi estables, un círculo pequeno.

E así poden aguantar moito tempo soas… Ata que cometen un ‘disparate’, como deixar o gas aberto, durmir coa porta aberta… Un despiste que provoca un problema serio.

E moitas veces nin elas nin o contorno piden axuda a tempo.

Factores biolóxicos e percepción do alzhéimer

Moitas veces apúntase á menopausa e aos estróxenos como ca