O presidente do Goberno, Pedro Sánchez, presentou este venres un paquete de emerxencia que mobiliza 5.000 millóns de euros e contén unhas 80 medidas destinadas a paliar o encarecemento da enerxía e dos carburantes provocado polo conflito no Oriente Medio. Entre as decisións figuraron a redución do IVA da electricidade, o gas e os combustibles ata o 10%, a conxelación do prezo do butano e do propano e un desconto directo de 20 céntimos por litro para transportistas, agricultores e pescadores; as medidas entrarán en vigor en canto se publique o decreto no BOE.
Que inclúe o plan e como se aplicará
O núcleo do paquete anunciado pasa por unha rebaixa fiscal e axudas puntuais. O IVA da electricidade baixa ao 10% —suspéndese ademais o imposto de produción do 7% que gravan as eléctricas e redúcese o imposto especial de electricidade do 5,11% ao 0,5%—, segundo explicou o presidente. No capítulo de combustibles, a fiscalidade redúcese «ata o mínimo que permite a Unión Europea», co obxectivo de trasladar un aforro estimado de ata 30 céntimos por litro só pola rebaixa do IVA, o que en moitos vehículos pode representar preto de 20 euros por depósito.
A medida máis visible para o transporte profesional é o desconto de 20 céntimos por litro —aplicable a camións, autobuses, ambulancias e furgonetas—, que se acompaña de axudas específicas para o sector agrario dirixidas a mitigar a suba en insumos como os fertilizantes e os pensos. O Executivo tamén conxela o prezo máximo do butano e do propano e anuncia bonificacións de peaxes eléctricas de ata o 80% para a gran industria electrointensiva, unha medida que o Goberno cifra nun aforro próximo aos 200 millóns de euros para ese tecido produtivo.
Os decretos sobre o paquete anticrise e as medidas de vivenda tramitaranse pola vía de urxencia e deberán ser convalidados no Congreso. A presentación pública do plan non estivo exenta de tensión: os ministros de Sumar abandonaron a sesión preparatoria ante a falta de acordo coa parte socialista sobre medidas específicas para inquilinos, o que levou o Executivo a optar por dous decretos diferenciados —un xeral e outro específico de vivenda— para facilitar a súa aprobación.
Antecedentes e por que chega agora
A decisión do Goberno responde ao aumento súbito dos prezos internacionais do petróleo e do gas tras a escalada bélica na rexión de Irán, que se traduce nunha factura máis alta para fogares e empresas. En Galicia a presión é especialmente palpable: segundo datos recentes, en máis de 700 gasolineiras da comunidade o depósito de gasóleo supera xa os 100 euros, situación que afecta tanto a particulares como a sectores estratéxicos como o transporte marítimo e a pesca.
A comunidade galega reúne perfís moi sensibles ao aumento enerxético. A pesca e o marisqueo, con portos como os da A Coruña, Vigo e Ribeira, veñen sufrindo a presión de uns custes de combustible que repercuten directamente na renda das confrarías; a agricultura e a gandería, con denominacións de orixe e cooperativas estendidas pola A Mariña lucense e o interior ourensán, afrontan subidas en pensos e fertilizantes. E, por suposto, a industria electrointensiva galega —non é casual que o Executivo cite a importancia de preservar a competitividade en zonas onde a electrointensidade xera emprego— xoga a súa viabilidade en función do custo eléctrico.
Estas medidas gardan semellanzas con respostas anteriores a crises enerxéticas, como as adoptadas en 2022, cando Madrid xa aprobou bonificacións e axud
