miércoles, 15 de abril de 2026 | Galicia, España
ÚLTIMA HORA A outra cara dos barrios: resiliencia e emprendemento fronte á exclusión social
Galego Castelán

Rafael de Paula, Din de ti

Rafael de Paula, Din de ti

Nun acontecemento que está a captar a atención de expertos e cidadáns por igual, Rafael Paula, din ti. Esta situación, que se desenvolve nun contexto de crecente interese mediático, promete ter implicacións significativas para diversos sectores da sociedade.

Un encontro con Rafael de Paula

Os detalles que xurdiron revelan unha situación complexa que require unha análise detallada. Luis Sánchez-Moliní, entón editor da Fundación José Manuel Lara, e máis eu citámonos con Rafael de Paula no hotel Doñana de Sanlúcar de Barrameda: encargo de biografía ou tentativa biográfica do mestre.

Era o verán de 2004 e mentres tomabamos unha cervexa, demos por certo que o mestre non aparecería. Acumulaba problemas económicos, gostáballe estar afastado cos seus crecientes demónios, os autoinflixidos e os reais, e ensimesmado nas súas recoñecidas glorias, recriminando ao mundo a incomprensión e o desprezo co que os mortais pagaban o seu xenio.

Felipe Benítez Reyes, o poeta co que máis vínculo mantivo, dixo que, xa impedido para a lide e coa decadencia acechante, Paula non vivía nunha realidade paralela, senón que vivía nos extrarradios da realidade.

O legado e a vida de Paula

Facía catro anos que, tras deixar vivos os dous touros da súa última actuación na praza de Jerez de la Frontera, se tivera arrancado violentamente a castañeta. Abrazado a Curro Romero, foi a última vez que pisou o albero como matador e houbo un balance de derrota.

Pasou un cuarto de século desde o derradeiro arrebato. Xa non se poderá soñar con seguir o ‘dictum’ de José Luis de Vilallonga: «Cando morra quero que esparexan as miñas cinzas na Maestranza para que Rafael de Paula poda pisalas».

Aquel verán aínda vivía na súa casa de La Jara, aberta ao Atlántico, último esplendor patrimonial dunha carreira construída coas faíscas dun raio, recordos desvencellados que aínda levantan lume das cinzas na memoria dos seus partidarios.

Caballero Bonald explicou en ‘Examen de Ingenios’ que aquela casa era como un diagrama da personalidade paulista: a medio rematar, con azulexos laudatorios, citas poéticas, o recordo de José Bergamín e outros lirícos que contrastaban, polo mundano e verdadeiro, con historias menores que enchufaban a Paula cunha realidade de supercherías, manías e obstinacións menores, a calderilla do día a día que resultou fundamental na singularísima construción do seu personaxe.

Con historias como a dun contratista que sufriu un infarto ante a imposibilidade de seguir as erráticas explicacións construtivas do toureiro. Había que erguer un tabique e Paula ordenaba: «Faino así, como che digo eu, ¿ou é que non te decatas?» e movía a man sinuosa como se fose un camiño a seguir.

O encargado da obra levantou e tirou o tabique en varias ocasións, como se se tratase dunha obra magna, ata que sufriu un colapso. Todo ese «misterio adentro» nacera nunha humilde casa de veciños da rúa Cantarería, cando nun cuarto vivía unha familia cos membros das familias daquela e, chegado o momento da colleita, ían ás gañanías a traballar para os terratenentes, cruzando da penuria ata o planeta próximo, pero inalcanzable, dos privilegiados.

Pero a el, xa mozo, mozo e xitano na cidade dos xitanos, os pudentes mandábanlle un chófer para que fose a tentar ás fincas de Martelilla ou La Peñuela, venerados monumentos rurais da deslumbrante beleza xerezana. Xa recibía os parabéns do marqués de Domecq.

Estaba primado co dono e entroncou cedo coas mitoloxías; s

Compartir esta nova

C

Carmen Dorado

Periodista especializada en cultura y sociedad gallega. Colaboradora habitual en medios digitales del noroeste peninsular.

Únete a la conversación

Regístrate gratis con tu email para comentar en las noticias. Tu opinión importa.

🇪🇸 Castellano