San Lázaro volve a vestirse de festa do venres 20 ao luns 23 de marzo. Veciños e visitantes prepáranse para catro días nos que a gastronomía tradicional, as poxas e as actividades infantís ocupan a rúa nunha celebración que, segundo os organizadores, «sempre está a rebentar». A Orde da Uña, que dirixe dende hai oito anos a programación, aposta por combinar memoria e novidades para consolidar a cita como emblema do barrio compostelán.

A festa, en detalle

A Festa da Uña, que se celebra no barrio de San Lázaro de Santiago, mantén como eixo a receita que dá nome ao festejo: un guiso feito tradicionalmente coa uña do porco, chourizo, pataca e bertóns. Os establecementos do barrio e da cidade ofrecen variantes —ata oito segundo a organización— e enchen as súas mesas con reservas que, din os hostaleiros, péchanse con semanas de antelación. O resultado: locais completos e rúas con rastro de fume e cheiro a cocido que lembran as tabernas de sempre.

Quen coordina a cita é a Orde da Uña, entidade que fai oito anos impulsou a recuperación da celebración. O seu presidente, Fernando Neira, pon énfase na resposta veciñal: «A primeira pregunta que me fan cada ano é: “Non vai haber festa?”», relata, subliñando o arraigamento que a festa recuperou. Xunto a el figura como responsable económico Manuel Vilariño, implicado na loxística e nas relacións cos establecementos participantes.

CONTENIDO PATROCINADO

Salado Golf & Beach Resort

Descubre la oportunidad de inversión más exclusiva del Caribe. Villas de lujo con retorno garantizado del 12% anual en Punta Cana.

Conoce más →

Unha das señas de identidade máis chamativas segue a ser a tradicional poxa de uñas, unha subasta que atrae público de toda a cidade. Neira insiste en que, máis aló do carácter gastronómico, a poxa funciona como motor comunitario: os fondos recadados destinanse a iniciativas sociais e a manter viva a historia do barrio. Ademais, a Orde introduciu iniciativas lúdicas: degustacións gratuítas nas Cancelas, contacontos para a infancia e a presenza dos cabezudos creados pola asociación de veciños do Monte do Gozo, que, se o tempo o permite, protagonizarán un pasacalles conxunto.

«Vese que a xente goza; San Lázaro sempre está a rebentar. Antes moitos pasaban por aquí e marchaban, pero agora consideran a festa súa», comenta Neira.

Orixe e recuperación

A historia da celebración está inscrita en documentos que remontan prácticas semellantes a principios do século XIX. Os rexistros citados pola organización recollen que xa en 1800 se celebraban subastas de uñas no barrio para recadar fondos destinados á igrexa, co obxectivo de axudar persoas con problemas de pel ou lepra. Esa tradición popular de carácter asistencial —San Lázaro é patrón de enfermos, leprosos, pobres e necesitados— foi a base desde a que en 1967 se organizou unha iniciativa máis formal no barrio, e de aí brotou a memoria colectiva que hoxe revive a Orde.

Non é a primeira vez que o barrio afronta períodos de declive e recuperación. A recuperación emprendida hai unha década responde, en parte, a procesos semellantes noutros barrios composteláns: unha combinación de impulso veciñal, proxectos culturais e a colaboración da hostalaría local. Neste caso, a Orde xogou un papel articulador, negociando con restaurantes, bares e asociacións para que a festa non quede reducida a un mero reclamo turístico, senón que manteña o seu pulso popular.

A posta en valor de elementos como os cabezudos ou as degustacións na rúa busca precisamente ese equilibrio: atraer visitantes sen sacrificar a identidade do barrio. Os responsables lembran que moitas actividades que hoxe parecen folclore baséanse en prácticas de axuda mutua e recadación; recuperar esas raíces é tamén unha forma de fortalecer redes sociais nun tempo marcado pola dis