Sen fogar nunha cidade próspera? O desafío silencioso da exclusión social

Unha realidade que se agocha tras o crecemento económico

Nun contexto onde os indicadores económicos semellan favorables, a vida nas cidades galegas ofrece unha paradoxa inquietante: mentres algúns celebran o dinamismo empresarial e a recuperación de sectores clave, as capas máis vulnerables da poboación afrontan un día a día cada vez máis precario. Máis alá dos balances macroeconómicos e das cifras de emprego, a exclusión social persiste, transformándose e adaptándose ás novas tensións urbanas.

O fenómeno do sinhogarismo, aínda que a miúdo relegado ás marxes do debate público, converteuse nun termómetro revelador das desigualdades. En cidades como A Coruña, a demanda de axuda básica experimentou un repunte significativo nos últimos meses, un sinal que interpela á sociedade sobre o alcance real do benestar compartido.

Cando non ter casa non significa durmir na rúa

A imaxe do “sen teito” durmindo nun banco ou baixo un soportal apenas captura unha parte da complexidade do problema. Hoxe, carecer de fogar implica situacións moito máis diversas e, ás veces, invisibles: desde quen vive temporalmente con familiares ou amizades, ata quen alterna refuxios, cuartos alugados por días ou mesmo edificios en desuso. Esta diversidade de circunstancias complica tanto a intervención social como a percepción cidadá do fenómeno.

Un responsable municipal resúmeo así:

“A falta de vivenda estable é unha realidade moito máis común do que a xente imaxina, e non sempre se percibe a simple vista nas rúas”.

A definición técnica de sinhogarismo abrangue a todas aquelas persoas que, por distintas razóns, perderon a posibilidade de contar cun espazo propio e seguro, aínda que non necesariamente vivan á intemperie.

Presión inmobiliaria e custos de vida: cóctel explosivo

O encarecemento da vivenda e a suba sostida dos prezos en supermercados, subministracións e transportes empurraron a moitas familias e persoas ao límite das súas posibilidades. Para quen xa partía de situacións precarias, unha perda de emprego, unha ruptura familiar ou un problema de saúde pode derivar rapidamente na perda do teito. Neste contexto, a rede de recursos asistenciais vese obrigada a redobrar esforzos para atender a un número crecente de demandantes.

Segundo fontes do terceiro sector, o acceso a un aloxamento estable e asequible converteuse no principal pescozo de botella para reverter os procesos de exclusión. A falta de alternativas habitacionais, sumada á saturación dos servizos de emerxencia, dificulta a saída destes itinerarios de vulnerabilidade.

Por que o sinhogarismo medra mesmo en tempos de bonanza?

O aumento de persoas que recorren a entidades sociais, moitas das cales non solicitaran axuda antes, formula preguntas incómodas para a planificación urbana e as políticas sociais. Que falla na rede de protección? Como é posible que, nunha cidade considerada próspera, haxa unha porcentaxe crecente de habitantes que non contan cun lugar estable onde vivir?

Algúns expertos sinalan que o modelo de desenvolvemento urbano, baseado no encarecemento do solo e na presión turística, expulsa progresivamente a quen non pode seguir o ritmo dos alugueiros. Por outra banda, a fenda entre salarios e custo da vida amplíase, agravando o risco de exclusión mesmo para quen ten emprego.