O trío galego Tanxugueiras atravessa un momento no que a visibilidade pública choca coa tradición que sempre defenderon. Nunha conversa recente, Sabela Maneiro, Olaia Maneiro e Aida Tarrío repasaron as luces e as sombras do fenómeno que, en poucos anos, colocou a música folk de Galicia en escaparates nacionais e internacionais. Entre anécdotas de televisión, aperturas de museo e o regreso da pandereta aos patios de recreo, o trío analiza como cambiou a súa vida —e a de moitas nenas— tras pasar por programas e festivais que multiplicaron o seu alcance.
O fenómeno e como cambiou as súas vidas
«Entras nun programa de televisión como o Benidorm Fest sendo unha persoa e saes sendo a mesma, pero a túa vida cambió».
A participación en espazos mediáticos de alto impacto actuou como acelerador: pasar de tocar en salas pequenas da ría a encher auditorios e aparecer en pezas conmemorativas de institucións culturais foi vertixinoso. As tres posaron recentemente coa imaxe que lucirán este ano nunha peza histórica dun museo local dedicado á prensa; un xesto simbólico que certifica o salto do tradicional ao institucional. Hai que lembrar que fai pouco máis dunha década estes escenarios eran territorio case exclusivo doutros xéneros.
O ascenso non foi lineal. Segundo relatan, chegaron a un punto no que a súa axenda converteuse nunha roda que non deixaba espazo para asimilar. Entre entrevistas, festivais e residencias artísticas, o grupo aprendeu a xestionar a presión mediática sen renunciar á esencia que lles deu identidade: a canción en galego, a pandereta e as harmonías vocais herdadas da tradición. «Estamos vivas de milagro», recoñecen, asumindo o desgaste físico e emocional que conleva tanta exposición.
La industria lles ofrecíu portas, pero tamén planteou preguntas: ata que punto podían adaptar o seu son para chegar a máis oíntes sen perder autenticidade? A resposta foi unha mestura de prudencia e experimentación: conservar o núcleo tradicional e vestilo con arranxos contemporáneos. Esa fórmula resultou tan poderosa que agora non só a súa música soa en festivais, senón que a pandereta —instrumento considerado durante décadas menor ou anecdótico— retoma protagonismo nas mans de novos intérpretes.
Tradición, xénero e a pandereta como símbolo
A afirmación do grupo —«nosas éramos as raras; agora as nenas que tocan a pandereta son as que molan»— non é unha simple anécdota. Fala dun desprazamento cultural: a normalización do galego na canción popular e a visibilización das mulleres como portadoras da tradición. Ao longo do último medio século, a música galega viviu ondas de reivindicación que foron contaxiosas: dende as primeiras bandas folk que recuperaban repertorios ata proxectos contemporáneos que os reinterpretan. Tanxugueiras aparece agora como herdeira e renovadora.
O impacto é visible nas aulas e nas redes sociais. Profesores de escolas municipais de música tradicional e nais contan que a demanda para aprender percusión e pandereta creceu; nenas que antes veían eses instrumentos como algo de feira agora tócanos con orgullo. Non é a primeira vez que un impulso cultural ten efecto pedagóxico, pero sí é singular que ocorra ligado a unha estética feminista e a cancións na lingua propia da comunidade.
Detrás desta moda aparente hai debates: ¿celebrase a tradición ou estetízase? Para as integrantes do grupo, esa discusión ten matices. Elas reivindican que recuperar prácticas non é cosificalas: manter repertorios vivos esixe investigación, respecto polas fontes e diálogo cos portadores máis veteranos. Nos seus concertos hai tempo para a festa e para o aprendizaxe; e, no seu discurso público, para sinalar que a cultura non é un produto neutro, senón un territorio habitado por persoas con memoria.
Luzes e sombras: custo do éxito e próximos pasos
A popularidade acarrea oportunidades e tensións. Entre os acertos destaca o haber aberto espazos para a música en galego nas emisoras e festivais que ata hai pouco ignoraban repertorios na lingua propia. Tamén o haber inspirado a unha nova xeración de músicos que ven na tradición unha fonte de creatividade contemporánea. Pero a outra cara é o esgotamento físico, a necesidade de defender a integridade artística fronte a presións comerciais e a exposición pública que, a miúdo, converte ás artistas en obxecto de consumo máis que en interlocutoras culturais.
Neste escenario, Tanxugueiras traballa en novas cancións e axusta a súa presenza en circuitos coa intención de non perder o control sobre o seu discurso. Mantén unha axenda intensa, pero pon límites: menos viaxes exprés, máis tempo para ensaiar e recuperar. Á falta de confirmación oficial sobre proxectos discográficos concretos, aseguran que a súa prioridade é que calquera novidade musical conserve a mestura de raíz e modernidade que as define.
Máis aló do seu itinerario persoal, a súa visibilidade plantea preguntas para a política cultural galega. Se o interese pola tradición se traduce en recursos para a ensinanza, festivais de proximidade e circuitos locais, o fenómeno pode consolidarse. Se queda nunha tendencia pasajaria, corre o risco de converterse en mera estética. Por iso, as súas declaracións públicas e os xestos institucionais que as acompañan adquiren relevancia: unha imaxe nun museo ou a presenza en grandes certames poden ser símbolos útiles se van acompañados de medidas que apoien ás escolas de música tradicional e aos artistas emerxentes.
Ao pechar a conversa, o grupo volve á idea coa que comezou: a transformación non borrou quen son, pero obrigou a replantearse moitas cousas. A pandeireta, agora, soa en patios e conservatorios, e iso cambia o panorama sonoro de Galicia. Non é só un triunfo estético; é unha pequena revolución cultural que, se se consolida, deixará pegadas nas aulas, nos escenarios e na forma de entender a tradición. Tanxugueiras resume esa doble filo con certa ironía e unha constatación: seguirán a tocar, pero con máis coidado. A música, din, vívese mellor cando non se apura o latido.
Información adiantada en exclusiva por La Voz de Galicia.
