Inaugurado o 26 de marzo de 2011 coa voz de Luz Casal e a soprano viguesa Begoña Salgueiro, o Auditorio Mar de Vigo cumpre hoxe quince anos desde que abriu as súas portas na parcela de Beiramar. Concebido como a peza central da rexeneración do fronte portuario —a vella factoría de Casa MAR desapareceu no proceso—, o edificio aspiraba entón a transformar unha franxa industrial nun espazo público e cultural de referencia para a cidade e a ría.
Un faro proxectado por César Portela para iluminar a ría
O auditorio non foi froito da improvisación. Tras un concurso municipal celebrado a comezos de século, no que figuraban nomes como David Chipperfield, Francisco José Mangado e José Valcárcel, o proxecto gañador, dado a coñecer en 2001, recaeu no arquitecto pontevedrés César Portela. A decisión tardou unha década en materializarse en obra, mais marcou a folla de ruta do cambio urbano en Beiramar.
«O auditorio transmitirá a potencia de Vigo, unha urbe imparable. Vai iluminar a cidade e toda a ría», afirmou entón Portela, que concibiu a estrutura como un faro con dous grandes óculos orientados ao mar e ao Monte do Castro.
A inversión necesaria para converter a nave abandonada nun palacio de congresos calculouse en algo máis de 12.000 millones de pesetas —uns 85 millóns de euros— para dotar 26.000 metros cadrados de uso cultural, congresual e de servizos. Era a aposta máis ambiciosa do periodo: un buque insignia chamado a dinamizar non só a actividade cultural senón tamén a económica do fronte marítimo.
A falta dun consenso absoluto sobre os efectos a curto prazo, ninguén discute que o edificio cambiou a fisionomía desa franxa da cidade. Os seus dous grandes óculos —cara á ría e cara ao Monte do Castro— respondían a unha vontade simbólica e funcional: abrir o interior aos elementos que configuran a xeografía viguesa.
De Casa MAR ao auditorio: a memoria industrial que se foi
Antes dos focos, en Beiramar dominaba a pegada industrial de Casa MAR, a compañía Motopesqueros de Altura Reunidos fundada en 1939 por Javier Sensat Curbera e Carlos Gómez. Foi, no seu momento, o maior grupo pesqueiro privado de España, cunha factoría inaugurada en 1955 que incluía peiraos propios, plantas de procesado e ata instalacións de xeo.
A intención orixinal de Portela pasaba por conservar a fachada desa nave emblemática, preservando así unha peza da memoria portuaria. A precariedade estrutural, con todo, obrigou a demolición. Esa perda material —a desaparición física de Casa MAR— segue pesando na memoria colectiva de antigos traballadores e mariñeiros cuxo legado quedou, en boa parte, diluído no novo proxecto.
Conservar ou demoler foi unha discusión que conxugou nostalgia, seguridade e visión urbanística. A demolición abriu opcións de deseño e permitiu erguer unha infraestrutura moderna, mais tamén borrou un capítulo tangible da historia industrial viguesa. A quince anos vista, a cidade vive con ambas realidades: a memoria oral da pesca e a presenza cotiá dun auditorio que hoxe se recoñece como fito urbano.
Un catalizador cultural con retos por diante
O Mar de Vigo chegou coa ambición de ser un palacio de congresos e auditorio capaz de atraer grandes eventos, congresos e producións internacionais. Nestes quince anos cumpriu boa parte dese papel, pero a discusión sobre o seu mantemento, a súa programación estable e a súa integración na vida cotiá de Vigo non desapareceu.
O reto agora non é simplemente manter a arquitectura senón consolidar unha programación que o converta nun espazo vivo máis aló dos grandes concertos. A compete
