Tras anos de intentos por localizar aos seus propietarios, Agader asumirá a titularidade de 797 fincas procedentes de procesos de concentración parcelaria en Galicia. A toma de posesión faise efectiva despois dun procedemento que inclúe ata dez anos de rastrexo e cesión en aluguer dos terreos non reclamados, unha medida que reactiva o debate sobre a xestión do solo rústico nunha comunidade marcada pola despoboación e pola fragmentación agraria.
Como se chega a esta transferencia de titularidade
A operación parte das regras fixadas pola Lei de Recuperación da Terra Agraria de Galicia, redactada en 2020 e en vigor dende maio de 2021, que introduciu mecanismos para mobilizar terras agrícolas e forestais abandonadas ou sen propietario identificable. Segundo fontes administrativas consultadas, as parcelas obxecto da medida proceden de antigas concentracións parcelarias —proxectos técnicos que agrupan e ordenan fincas para facelas máis operativas— onde, mesmo tras anos de advertencias e avisos rexistrais, non apareceu o titular.
O proceso que culmina agora contempla un período prolongado de localización do propietario: notificacións, buscas en rexistros e, cando procede, o aluguer temporal da parcela para que non quede en total abandono. Se, transcorrido ese tempo —ata unha década nalgúns casos— ninguén reclama a titularidade, as fincas pasan a formar parte do patrimonio do banco de terras xestionado por Agader. É esta batería de medidas a que fai posible que case oitocentas fincas cambien de mans nun único paquete.
A cifra non é baladí, pero hai que poñela en perspectiva. A propia lei aspiraba a mobilizar un total de aproximadamente 320.000 fincas en Galicia. Que agora o saldo sexa de 797 reflicte tanto as dificultades prácticas do rexistro e da identificación de propietarios como a lenta incorporación de instrumentos públicos para recuperar e defender o uso agrario do solo.
Ilustra o fenómeno o caso de municipios do interior, como Cartelle (Ourense), onde as concentracións parcelarias tradicionais deixaron un paisaxe de pequenas parcelas espalladas que, co tempo, foron caendo na desidia por non existir continuidade nas explotacións nin herdeiro que as xestione. A medida de Agader intenta precisamente evitar que eses anacos de terra rematen en matoixos ou integrados en procesos especulativos de difícil control local.
Antecedentes e limitacións da lei
A Lei de Recuperación da Terra Agraria naceu coa ambición de corrixir problemas endémicos de Galicia: a fragmentación da propiedade, o envellecemento do medio rural e a perda de solo útil para a agricultura e a gandería. Con todo, non é a primeira vez que se atopa con obstáculos administrativos e sociais. Os rexistros catastrais e a documentación hereditária incompleta son vellos coñecidos. A miúdo, os propietarios aparecen só anos despois de que o terreo fose alugado ou posto á disposición da administración.
Ademais, a lei ten un compoñente técnico: a identificación e o saneamento xurídico das fincas requiren peritaxes, certificacións e longos trámites nos concellos e rexistros da propiedade. O resultado é que, aínda que a intención política sexa ampla, a mobilidade efectiva do solo prodúcese a conta-gotas. Os 797 solares agora en mans de Agader supoñen un avance tangible, pero representan apenas unha mínima fracción do obxectivo inicial, o que invita a replantexar prazos e recursos dedicados á implementación.
Hai quen no sector agrario critica a burocracia e pide maior axilidade para pór as parcelas á disposición de explotacións profesionais, especialmente de xoves agricultores. Outros advirten do risco de actuacións precipitadas que, sen a debida tra
