O custo de parchear a sanidade galega

O modelo de atención primaria en España atravesa unha encrucillada que vai moito máis alá das fronteiras autonómicas. A fuxida constante de profesionais cara ao sector privado, sumada a uns cadros de persoal envellecidos e á falta de atractivo da especialidade para as novas xeracións de graduados, xerou un baleiro difícil de cubrir. Neste escenario de urxencia estrutural, as administracións públicas enfróntanse ao dilema de optar por transformacións profundas ou continuar aplicando medidas paliativas de curto percorrido.

O espellismo das solucións económicas

Ante a falta de efectivos nos centros de saúde, a inxección recorrente de fondos económicos converteuse na resposta automática dos distintos gobernos rexionais. Ofrecer incentivos económicos por asumir quendas adicionais ou por cubrir prazas desertas é unha táctica que alivia a tensión do momento, pero que oculta unha realidade moito máis complexa. Os expertos en xestión sanitaria advirten de que este enfoque non fai máis que maquillar unha ferida aberta, xerando un efecto chamada temporal que raramente se traduce na retención do talento a longo prazo.

A estratexia de mellorar as retribucións para compensar a sobrecarga asistencial replicouse en múltiples comunidades autónomas durante os últimos exercicios orzamentarios. Porén, os observatorios profesionais sinalan que o esgotamento dos facultativos non se resolve unicamente con incrementos salariais. A falta de conciliación, a presión asistencial desmedida e a sensación de abandono institucional son factores que o diñeiro, por si só, non logra neutralizar.

O peso da desigualdade territorial

A xeografía xoga un papel determinante na calidade da asistencia médica. Mentres as áreas urbanas concentran a maior oferta de recursos e especialistas, o medio rural sofre as consecuencias dun illamento crónico. As prazas en comarcas do interior mantéñense vacantes durante meses, o que obriga aos pacientes a desprazarse grandes distancias para recibir unha atención básica. Este desequilibrio non só afecta á saúde dos cidadáns, senón que tamén alimenta o despoboamento de amplas zonas do territorio.

Unha sanidade pública robusta non pode sustentarse sobre a base de profesionais queimados que se manteñen nos seus postos unicamente por complementos salariais extraordinarios.

Neste contexto, o modelo tradicional de carreira profesional está a mostrar claros signos de obsolescencia. A nova xeración de médicos prioriza a estabilidade laboral, os horarios compatibles cunha vida persoal e as oportunidades de formación continua. O atractivo da medicina familiar caeu en picado nos últimos anos, ata o punto de que en diversos procesos de elección de praza de residencia quedaron postos sen cubrir.

Un problema de raíz con mirada europea

Se se dirixe a mirada cara a outros sistemas sanitarios do continente, a fotografía cambia substancialmente. Países do norte e centro de Europa lograron equilibrar os seus cadros de primaria mediante unha planificación estratéxica a longo prazo. A diferenza fundamental radica na aposta decidida pola prevención e a medicina comunitaria, dotando aos centros de saúde de equipos multidisciplinares onde o médico non actúa en solitario, senón respaldado por enfermaría, psicoloxía e traballo social.

En contraste, o sistema ibérico privilexiou tradicionalmente o modelo hospitalario, desviando recursos e atención da base da pirámide sanitaria. Este desequilibrio histórico é, precisamente, o que agora esixe facturas onerosas. A ausencia dunha política de recursos humanos coherente derivou nunha dependencia case absoluta das solucións de urxencia, o que no argot económico se traduce nun gasto ineficiente e recorrente.