Os robots cirúrxicos Da Vinci, infrautilizados pola tarde en Galicia

As intervencións cos robots Da Vinci nos hospitais galegos caen en picado polas tardes. O motivo, segundo responsables sanitarios, é o rexeitamento do persoal a prolongar a xornada mediante peonadas. Así, a tecnoloxía máis avanzada permanece inactiva boa parte do tempo, mentres as listas de espera seguen medrando.

Alta tecnoloxía, uso intermitente

Quen pase pola área cirúrxica dun gran hospital galego a primeira hora da tarde podería atoparse co robot Da Vinci apagado. Non é unha imaxe puntual. Dende hai semanas, fontes hospitalarias recoñecen que as intervencións pola tarde caeron practicamente a cero. O motivo semella claro: a negativa do persoal sanitario a realizar horas extra, coñecidas no sector como peonadas, deixou os quirófanos robotizados baixo mínimos máis alá do mediodía.

Estes robots, que supuxeron un investimento de máis de dous millóns de euros por unidade, están pensados para operar en sesións dobres, mañá e tarde. Porén, os sindicatos xa viñan advertindo do desgaste e da sobrecarga de traballo dos equipos de cirurxía. Agora, ante a falta de incentivos e o incremento das demandas laborais, a actividade vespertina desplomouse. Demasiado tempo sen aproveitar unha ferramenta punteira.

Listas de espera e pacientes en vilo

Abonda con mirar os datos do Servizo Galego de Saúde para entender o impacto. As listas de espera cirúrxica en Galicia superan os 30.000 pacientes, segundo o último balance oficial. Moitos deles agardan precisamente unha operación minimamente invasiva, para a que o Da Vinci é idóneo. Un responsable do sector explica que “as operacións con robot reducen o ingreso hospitalario e aceleran a recuperación”, pero sen persoal disposto a dobrar quenda, as quendas de tarde están practicamente baleiras.

Non é menor o dato: en hospitais de referencia como o da Coruña ou Vigo, o robot Da Vinci apenas se utiliza despois das tres da tarde. Nalgúns días, nin unha soa intervención. O panorama contrasta co de hai apenas un ano, cando a presión asistencial tras a pandemia impulsou o uso intensivo destes equipos, con cirurxías programadas incluso en sábados e festivos. Agora, a situación deuse a volta.

O conflito das peonadas

Convén lembrar que as peonadas —horas extra remuneradas fóra da xornada habitual— foron durante anos unha válvula de escape para reducir listas de espera. Porén, a fórmula foise desgastando. As últimas negociacións entre sindicatos e administración non lograron un acordo que satisfaga a ambas partes. O persoal sanitario reivindica mellores condicións e maior estabilidade, mentres os responsables da xestión sanitaria insisten na urxencia de axilizar as intervencións.

En barrios como Meicende, preto do hospital de referencia da Coruña, non é raro escoitar queixas de pacientes que levan meses esperando unha operación. “Dinnos que hai máquinas novas, pero non as usan”, comenta unha paciente á saída do centro de saúde. O malestar esténdese entre asociacións de usuarios e plataformas de defensa da sanidade pública. A pregunta, unha vez máis, é por que un investimento millonario queda en standby por falta de mans.

Un problema de fondo

Ninguén dubida do potencial que teñen os robots Da Vinci na cirurxía urolóxica, xinecolóxica ou dixestiva. Os resultados clínicos avalan a súa eficacia e seguridade. Porén, o pescozo de botella está lonxe da tecnoloxía. “A clave é a dispoñibilidade de equipos humanos cualificados e motivados”, apuntan fontes médicas. Sen cirurxiáns, anestesistas, enfermaría e persoal de apoio disposto a cubrir as quendas vespertinas, a máquina máis avanzada non serve de nada.