A execución da sentenza que ordena demoler o complexo de talasoterapia en Oia volveu poñer ao concello no centro dunha crise financeira e política. As licenzas municipais que permitiron a obra foron anuladas polos tribunais ao constatarse a ocupación de solo rústico; a alcaldesa avisa dun risco real de bancarrota e da perda de emprego nunha zona que xa sufrira decepciones anteriores. O proxecto, que recebeu en 1999 axudas públicas por valor de 3,9 millóns de euros, acumula máis de dúas décadas de recursos, rectificacións e pronunciamientos xudiciais contradictorios.
A demolición ordenada e as dúbidas sobre responsabilidades
A sentenza que agora se executa non é un episodio illado senón a culminación dunha longa secuencia de resolucións e recursos. O complexo foi autorizado polo propio Concello nun momento no que a presión por atraer investimento turístico era intensa. Máis tarde, a normativa e a interpretación xudicial cambiaron: parte das construcións invadián solo rústico, o que invalidou as licenzas outorgadas. Ese contraste entre a decisión administrativa inicial e a corrección posterior pola vía xudicial é a raíz do conflito.
Na práctica aparecen interrogantes inmediatos: quen asumirá os custos da demolición, que partidas orzamentarias do Concello verán afectadas e se existirá obriga de indemnizar a promotores, provedores ou traballadores. Segundo fontes próximas ao equipo de goberno, a execución forzosa pode supor desembolsos que o concello non ten previstos e que obrigarían a reprogramar servizos básicos. Esa posibilidade acendeu as alarmas entre os concelleiros e técnicos municipais.
A alcaldesa utilizou un ton severo para describir a situación, apuntando á necesidade de axudas externas e reclamando responsabilidade política polas decisións pasadas. Non deu nomes concretos máis aló de atribuír a firma das licenzas a etapas administrativas anteriores, pero o seu aviso público busca tamén presionar a outras administracións para que actúen con rapidez e eviten que a débeda termine asfixiando ao Concello.
A execución da derrubada tamén plantea un problema técnico de planificación: restituír o terreo ao seu estado anterior e controlar o impacto ambiental e paisaxístico nunha franxa costeira sensible. Os custos non se limitan á retirada de estruturas; inclúen descontaminación, restauración do entorno e posibles medidas de compensación pola afectación ao litoral.
Un proxecto subvencionado que marcou a axenda local
O episodio non pode entenderse sen remontarse ao contexto de finais do século XX en Galicia. Aquel período caracterizouse por un impulso ás infraestruturas turísticas para dinamizar comarcas con problemas de despoboamento e estacionalidade. O complexo recibiu en 1999 axudas por un importe de 3,9 millóns de euros, unha cifra relevante para unha inversión privada nun municipio pequeno como Oia e que xustificou grandes expectativas de emprego e actividade fóra de temporada.
Co paso dos anos, sen embargo, o proxecto converteuse en emblema dunha xestión complexa: promesas de prosperidade, litixios pola ordenación do solo e unha sensación crecente de que as garantías xurídicas non foron as adecuadas. Para moitos veciños, a inversión pública quedou amortiguada polas dúbidas legais; para o sector empresarial local, a incertidume traduciuse en dificultades para planificar e para atraer clientes de forma sostida.
A historia do Talaso tamén evidencia unha lección sobre controis administrativos. Nun territorio como as Rías Baixas, onde a protección do litoral e a competencia por proxectos turísticos conviven con interese pola recuperación económica, a falta de previsión técnica e legal pode converter unha inversión estratéxica nun pasivo. A falta de alternativas, a discusión agora céntrase en como repartir responsabilidades entre promotora, Concello e administracións autonómicas e estatais.
Consecuencias para o Concello e pasos a seguir
Se os custos de demolición e de restauración recaen nas arcas municipais, as consecuencias serán palpábeis: recortes nas inversións, aumento da débeda e dificultade para manter servizos essenciais. Un concello con escasa base fiscal como o de Oia non ten marxe de manobra, especialmente se se suman reclamacións de terceiros e posibles responsabilidades patrimoniais. A alcaldesa xa planteou a petición de auxilio financeiro á Xunta e ao Goberno central; será clave saber se esas institucións consideran a situación como unha excepción xustificable de apoio extraordinario.
Entre as alternativas sobre a mesa figuran recursos xudiciais contra a execución, reclamacións patrimoniais a cargos responsables da concesión de licenzas no seu momento e negociacións coa promotora para fraccionar os custos ou buscar solucións compensatorias que eviten a demolición total. Ningunha opción é rápida e todas conlevan custo político. En escenarios semellantes, a práctica foi combinar recurso e pactos, pero iso non borra a factura económica nin o desgaste social.
Alén do inmediato, o caso abre un debate máis amplo sobre gobernanza e planificación en Galicia: como compatibilizar incentivos ao desenvolvemento turístico con salvagardas xurídicas e ambientais robustas; como esixir garantías cando se conceden axudas públicas; e como evitar que decisións do pasado llestren ás xeracións posteriores. Para Oia, a demolición do Talaso é, ao fin de contas, a factura que pasa a historia recente. Os próximos meses dirán se a resposta política preserva o tecido social e económico ou se, polo contrario, o concello paga un prezo moi alto.
Información adiantada en exclusiva por La Voz de Galicia.
