Oia, 20 de marzo de 2026. A orde xudicial que obriga a demoler o complexo de talasoterapia coñecido como Talaso —cuxa licenza foi anulada por haberse concedida en solo rústico— pon ao Concello nunha situación límite. A alcaldesa advirtió da posibilidade de “bancarrota” municipal e do risco de perda de emprego nun municipio que depende en boa medida do turismo, mentres reaparece a discusión sobre as axudas públicas: o proxecto recebeu 3,9 millóns de euros en 1999.
A execución e os seus efectos inmediatos
A activación do derribo, ordenada pola vía xudicial e levada a cabo esta semana, supón o desenlace de máis de vinte anos de recursos e reclamacións. O Concello, que naquel momento autorizou a obra, vén como esas licenzas foron posteriormente anuladas por vulnerar a clasificación do solo. Na práctica, a paralización do complexo deixou aos empregados á espera, contas por pagar e provedores sen certeza. A falta de confirmación oficial sobre as cifras concretas do custo da demolición, os técnicos consultados polo Concello dan por feito que a operación esixirá unha inversión que non cabe no orzamento ordinario do municipio.
A demolición non é un mero trámite administrativo: implica logística, retirada de escombros, reposición do terreo e, no seu caso, medidas ambientais. Nos municipios próximos, obras dese calibre custaron centos de mil euros, unha cantidade que, se debe asumir desde a tesouraría local, obrigaría a recortes en servizos ou a solicitar préstamos que encarecerían a xestión municipal durante anos. Nas rúas escóitase o temor dos veciños: pequenos negocios de hostalería e aloxamento que vivían da clientela do Talaso xa calculan a caída de ingresos para a próxima tempada turística.
O impacto social é inmediato. Ademais dos postos de traballo directos do complexo, hai efectos secundarios: empresas de transporte, subministracións e mantemento que se nutren desa actividade. Se o derribo se alarga ou deriva en reclamacións patrimoniais contra o Concello, a factura será aínda maior. Aos ollos de moitos, o problema non é só xurídico, senón a acumulación de decisións pasadas que agora pasan factura ao presente.
Antecedentes e a longa sombra da ordenación do territorio
Non é a primeira vez que na costa galega aflora un conflito deste tipo. Durante as décadas de expansión turística concedéronse autorizacións que co tempo foron revisadas polos tribunais por contravenir a protección do solo rústico. En Oia, onde o Mosteiro e os cantis sobre a Ría de Vigo marcan o paisaxe, a tensión entre preservar o patrimonio natural e fomentar actividades económicas foi un debate constante. O caso do Talaso condensa esas contradicións: foi promovido e subvencionado nunha época na que a lexislación e a interpretación do planeamento daban máis marxe a intervencións no litoral.
As axudas públicas de finais do século XX volven agora ao centro da polémica. Os 3,9 millóns de euros recibidos en 1999 complican calquera saída sinxela: existe unha cuestión ética e administrativa sobre se eses fondos deben ser reclamados e a quen correspondería esa responsabilidade. A memoria colectiva da comarca lembra proxectos apoiados desde a Administración que, co tempo, demostraron ter problemas de legalidade. Esa sensación de débeda histórica alimenta o malestar entre aqueles que defenden que a protección do paisaxe non pode subordinarse a intereses puntuais.
Legalmente, a doutrina que protege a clasificación do solo fronte ás licenzas municipais está ben asentada, pero a execución das sentencias tarda e acumula recursos. Non é raro que estes procesos se prolonguen décadas e que a factura política acabe recaendo sobre equipos de goberno que non tomaron as decisións orixinais. En Oia, a cuestión se politizou: a oposición esixe responsabilidades e a alcaldía reclama diálogo coa Xunta para evitar o colapso financeiro.
Repercusións e vías posibles de saída
No inmediato, a prioridade municipal é cuantificar o custo real da derrubada e avaliar as obrigas contraídas con traballadores e provedores. A alcaldesa xa solicitou interlocución coa Xunta de Galicia e lembra a necesidade de apoio institucional para afrontar unha situación que, segundo as súas palabras, podería levar ao Concello “á beira do abismo financeiro”. Queda por ver se a consellería competente ofrece algún mecanismo extraordinario de financiamento ou se se negocia unha fórmula compartida para asumir os gastos.
No plano xurídico, a propiedade do complexo aínda dispoña de recursos que poderían atrasar a demolición, pero a firmeza das resolucións que anularon as licenzas fai que esas vías sexan cada vez menos prometedoras. Tamén está por decidir se haberá reclamacións patrimoniais contra o Concello por terse concedido permisos que despois resultaron inválidos; unha sentenza neste sentido aumentaría a factura municipal e tería efectos políticos inmediatos no goberno local.
Máis aló do custo directo, o asunto interpela sobre o modelo de desenvolvemento territorial na comarca. Moitos veciños defenden agora políticas máis estritas que conxuguen conservación e actividade económica, evitando decisións que comprometan o paisaxe. Outros peden medidas de apoio para os traballadores afectados e plans de reactivación local que mitiguen o golpe turístico. Nos próximos meses saberase se Oia consegue unha saída negociada ou se, polo contrario, a resolución do caso marcará unha década de estreiteses orzamentarias e disputas xurídicas.
Sexa cal sexa o desenlace, a demolición do Talaso reabriu un libro de contas que levaban anos en branco. A lección, para a administración e para a sociedade, volve ser a mesma: ordenar o territorio non só é unha obriga técnica, senón unha aposta por evitar que o crecemento do pasado se converta na débeda do futuro.
Información adiantada en exclusiva por La Voz de Galicia.
