O desafío invisible da exclusión social: reflexións desde A Coruña

Un fenómeno máis próximo do que parece

Falar de persoas sen fogar é, con demasiada frecuencia, referirse a unha realidade que parece afastada, coma se o sinhogarismo fose un problema exclusivo doutros lugares ou doutras épocas. Porén, abonda con camiñar polas rúas da Coruña calquera noite para constatar que a exclusión social é unha cuestión inmediata, que interpela á sociedade no seu conxunto. Nun contexto no que o acceso á vivenda se converteu nunha preocupación central para milleiros de familias, a vulnerabilidade de quen non ten teito é aínda máis acuciante.

O papel silencioso dos colectivos cidadáns

Fronte á complexidade deste fenómeno, a resposta pública e privada segue a ser limitada. Porén, na cidade consolidáronse iniciativas de base que, lonxe de buscar protagonismo, desempeñan un labor esencial e a miúdo silencioso. Unha desas entidades é unha asociación local que, dende hai máis dunha década, organiza percorridos nocturnos semanais para ofrecer apoio, conversa e pequenos xestos de humanidade a quen dorme na rúa. O motor deste esforzo é a acción desinteresada de ducias de voluntarios e voluntarias, que percorren a urbe guiados pola convicción de que a dignidade non se mide só en posesións materiais, senón no recoñecemento mutuo.

Quince anos de presenza e escoita

A traxectoria deste tipo de colectivos evidencia que a axuda social non pode limitarse aos recursos materiais. De feito, moitas das persoas que se benefician destes encontros buscan, ante todo, ser vistas e escoitadas. En tempos de crise, cando o custo da vida e a dificultade para acceder a unha vivenda digna afectan a capas cada vez máis amplas da poboación, o risco de perdelo todo xa non é un relato alleo. A experiencia acumulada durante estes quince anos demostra que ninguén está completamente a salvo da precariedade, e que unha rede de apoio, por pequena que sexa, pode marcar a diferenza nos peores momentos.

Máis alá da caridade: cara a unha responsabilidade compartida

Ata que punto a sociedade coruñesa está disposta a mirar de fronte a exclusión social? O labor das persoas voluntarias non suple as carencias estruturais, pero si interpela ao conxunto da cidadanía. O sinhogarismo non é unicamente un desafío asistencial; é, sobre todo, unha cuestión de dereitos e de equidade. Cómpre repensar o modelo de intervención pública, artellar respostas institucionais máis ambiciosas e apostar por políticas de vivenda que garantan a inclusión real.

Por outra banda, resulta fundamental combater os estereotipos e prexuízos que pesan sobre quen vive na rúa. A experiencia dos voluntarios e voluntarias, en contacto directo con esta realidade, desminte a imaxe simplista que a miúdo se proxecta desde fóra. Cada historia persoal é distinta, e detrás de cada situación de exclusión hai factores diversos: perda de emprego, rupturas familiares, problemas de saúde mental ou adiccións, entre outros.

O compromiso como motor de cambio

A consolidación e persistencia de iniciativas solidarias na Coruña invita a reflexionar sobre o valor do compromiso cidadán. Se ben a atención institucional resulta imprescindible, a dedicación constante de quen, de maneira desinteresada, dedica o seu tempo a acompañar ás persoas máis vulnerables revela outra forma de entender a cidade: unha comunidade que non deixa a ninguén atrás.