Nunha das numerosas oficinas da Comandancia da Garda Civil da Coruña traballa o equipo Emume, a unidade especializada do instituto armado adicada a investigar os delitos que afectan a mulleres e menores de idade. O seu labor, que suma xa máis de trinta anos de historia, foi agora obxecto dunha reportaxe publicada por La Voz de Galicia, que se adentra no día a día destas axentes e nas dificultades dun traballo que a miúdo se desenvolve lonxe dos focos.
Tres décadas dun traballo que rara vez sae á luz
O Emume —Equipo Muller-Menor— é unha desas unidades que funcionan case no anonimato. Os seus integrantes investigan delitos sexuais, maltrato e agresións que teñen como vítimas a mulleres e menores, un ámbito onde o caso ten que estar solidamente construído porque, con frecuencia, a proba principal é o testemuño de quen o sufriu. A cifra dicito todo: máis de trinta anos de actividade continua nunha soa comandancia.
Convén recordar que esta especialización non sempre existiu. A creación de equipos específicos para atender a vítimas de xénero e de delitos sexuais foi un cambio profundo na forma de investigar: pasouse de tratar á vítima como unha declarante máis a entender que a súa protección e a súa atención psicolóxica forman parte da propia instrución do caso. Na Coruña, ese enfoque leva décadas asentado.
Unha alarma: os adolescentes e o concepto de consentimento
Quizais o aspecto máis inquietante que apunta a reportaxe é a constatación das propias axentes sobre a percepción do consentimento entre os máis novos. Hai adolescentes, sinalan desde a unidade, que entenden a negativa como parte do xogo sexual. Non parece unha frase menor. Apunta a unha fenda xeneracional na educación afectiva e sexual que remata aterrizando nas dependencias policiais cando o malentendido convértese en delito.
>A ninguén se lle escapa a paradoxa: unha xeración que medrou con máis información dispoñible que ningunha outra chega ás veces con menos claridade sobre un límite tan básico. As axentes da unidade ven este fenómeno desde a trastienda, nos casos que lles chegan, e a súa experiencia sobre o terreo constitúe unha alerta que vai moito máis alá do ámbito policial.
Investigar coa vítima no centro
O traballo dun equipo como o Emume non remata coa detención. Implica tomar declaración a menores en condicións que non revictimen, coordinarse con fiscais, xuíces de menores e servizos sociais, e soster unha carga emocional considerable caso tras caso. Son procesos lentos, delicados e nos que un erro pode arruinar meses de investigación.
O certo é que a profesionalización desta tarefa foi un dos avances máis silenciosos —e máis decisivos— das últimas décadas na loita contra a violencia de xénero e os delitos sexuais. Sen unidades especializadas, moitas vítimas non deran o paso de denunciar. A existencia do equipo coruñés desde hai máis de trinta anos é, en si mesma, un indicador de até que punto a resposta institucional cambiou.
O reto de futuro: educar antes de investigar
Se as axentes dunha unidade veterana advirten de que o consentimento non queda claro para parte da adolescencia, a pregunta que deberían facerse administracións, centros educativos e familias é evidente: ¿estase a facer o suficiente antes de que o problema chegue a unha oficina da Comandancia? O traballo policial é necesario, pero chega cando xa ocorreu o irreparable. A experiencia acumulada por equipos como o Emume debería traducirse non só en mellores investigacións, senón en mellores prevencións. Demasiado tempo levan vendo estes casos
